ڕۆژی جیهانی بۆ قهدهغهکردنی بهکارهێنانهکانی توتن و جگهره کێشان له ساڵی 1987 هوه لهلایهن ڕێکخراوی تهندروستی جیهانیهوه دیار کراوه.
نێردراوی تایبهتی نهتهوه یهکگرتووهکان و کۆمکاری عهرهب ئهمڕۆ دووشهممه گهیشتۆتهوه دیمهشق به مهبهستی وتووێژکردن لهگهڵ گهوره کاربهدهستانی سوریادا.
زۆرێک له عێراقیهکان جهخت دهکهنهوه لهوهی دهبێت تهواوی گرفت و ئاڵۆزیهکانی نێوان لایهنه سیاسیهکانی وڵاتهکهیان لهسهر مێزی دانوستاندن چارهسهر بکرێت و دهستوری عێراق ببێته سهنگی مهحهک بۆ چارهسهریهکان.
تهلهفزیۆنی ئێرانی له زاری فهرهیدون عهباسیهوه دهڵێت ئێران له قۆناغی ههره سهرهتایی بهرنامه ڕێژیدایه بۆ دروستکردنی کارگهی ناوکی یهک ههزار میگا واتی
سهرۆکی ئێران داوای له پهرلهمانی وڵاتهکهی کردووه تا پاڵپشتی بن له بهرامبهر وهک دهڵێت ئهو بهدکارانهی چواردهوری وڵاتهکهیان داوه.
دهمڕاستێکی حکومهتی ههرێمی پاکتیایه و به دهنگی ئهمریکای گوتووه له ئاکامی هێرشێکی ئاسمانی هێزهکانی هاوپهیمانان له درهنگانێکی ڕۆژی شهممهدا پیاوێک و هاوسهرهکهی و شهش منداڵهکهی له ناوچهی گێردا سیرای کوژراون
وهزارهتی دهرهوهی وڵاته یهکگرتووهکانی ئهمریکا ههموو ساڵێک ڕاپۆرتی تایبهتی خۆی لهسهر ڕهوشی مافهکانی مرۆڤ له وڵاتانی جیهاندا بڵاودهکاتهوه.
جیهاد مهقدیسی ، دهمڕاستی وهزارهتی دهروهی سوریا ئهمڕۆ یهکشهممه له دیمهشق به پهیامنێرانی گوتووه چهکدارهکانی دژه حکومهت ئهو هێرشهی ڕۆژی ههینیان کردووه.
لایهنهکانی هاوپهیمانێتی نیشتیمانی عێراقی دهستیان کردووه به کۆبوونهوه بۆ ڕاگهیاندنی ههڵوێستی فهرمی خۆیان لهسهر ئهگهر و نهگهری لێسهندنهوهی متمانه له سهرهک وهزیری عێراق وهک له نامهی بهشداربووانی کۆبوونهوهکهی نهجهفدا داوا کراوه.
له نێوهندی کێشه و قهیرانی سیاسی عێراقدا زۆرێک له ڕێبهرانی عێراق ڕویان له موقتهدا ئهلسهدره بۆ چارهسهرکردنی کێشهکانی وڵاتهکهیاندا.
چالاکوانان و داکۆکیکاران له مافهکانی خانمان بهشدارییان له دووهم کۆنفرانسی نهتهوهیی خانماندا کرد له ههولێر لهگهڵ ئهوهشدا که ژمارهیهکی بهرچاو لهو ڕێکخراوهکانی ژنان له کوردستانی ئێران و چهند ڕێکخراوێکی تری خانمانی کورد له تورکیا بهشدارییان نهکرد.
لهگهڵ ئهوهدا له پهرلهمانی ههرێمی کوردستانی عێراق دهستکراوه به گفتوگۆکردن لهسهر بهرنوسی یاسای مافی بهدهستهێنانی زانیاری، بهڵام کهمپهینێکیش دهستیپێکردووه بۆ ڕێگه گرتن له پهسهند کردنی ئهو بهرنوسه.
ههڵبژاردنی سهرۆکایهتی وڵاتی میسر دهستیپێکرد و وهک چاودێر ئاماژهی پێدهکهن لرهم ههڵبژاردنهدا ململانێیهکی گهوره له نێوان هێزه سیکیولارهکان و هێزه ئیسلامیهکاندا دهبینرێت.
کۆبوونهوهی کۆماری ئیسلامی ئێران لهگهڵ ههر پێنج ئهندامه ههمیشهییهکهی ئهنجومهنی ئاسایش و ئهڵمانیا له بهغدا دهستی پێکردووه که تایبهته به دانوستاندن لهسهر بهرنامه ناوکیه مشت و مڕ لهسهرهکهی ئێران.
لهگهڵ ئهوهدا که کۆبوونهوهکانی نێوان لایهنه سیاسیهکانی عێراق بهردهوامن بۆ چارهسهرکردنی قهیرانی سیاسی وڵاتهکه، بهڵام لێدوانه جیاوازهکانی لایهنهکان گرفت و نیگهرانی لای عێراقیهکان دروستکردووه.
جێگری سهرۆکی ئهنجومهنی وهزیران له ههرێمی کوردستانی عێراق ڕایدهگهیهنێت وهزارهتی دارایی ههرێم یهکخرایهوه. پێشتر عیماد ئهحمهد ئهوهشی ڕاگهیاند که وهزارهتی ناوخۆش یهکخراوهتهوه.
ڕۆژی دووشهممه کۆبونهوهی نێوان سهرۆکی دهزگای نێونهتهوهیی وزهی ئهتۆمی و گهوره کاربهدهستانی کۆماری ئیسلامی ئێران دهستپێدهکات لهسهر بهرنامه ناوکیهکهی ئێران.
ڕێکخراوی چاودێری مافهکانی مرۆڤ له سوریا و کۆمیته خۆجێـیـیهکانی ئهنجومهنی ڕێکخستن له ناوهوه دهڵێن شهڕهکانی نێوان سهربازهکانی حکومهت و سهرههڵداوان زوویهکی ئهمڕۆ یهکشهممه له ناوچهی کهفر سوسه ڕوویانداوه
کاربهدهستان له زیاتر له 50 وڵاتی جیهانهوه له شاری شیکاگۆ لهمڕۆ یهکشهممهدا دهست دهکهن به کۆبوونهوه دوو ڕۆژیه لوتکهیـیهکهی ناتۆ بۆ وتووێژکردن لهسهر ژمارهیهک مهسهلهی پهیوهنددار به ئایندهی هاوپهیمانێتی ناتۆوه.
له پاش کۆبونهوهکهی ژمارهیهک له ڕیبهرانی عێراق له شاری نهجهف و له ماڵی موقتهدا ئهلسهدر دهنگ و باسی جۆراوجۆر بڵاوبوونهتهوه. ههندێک دهڵێن ئهو ڕێبهرانه ڕێکهوتوون لهسهر لێسهندنهوهی متمانه له سهرهک وهزیری عیراق و ههندێکیش دهڵێن جهخت له چارهسهرکردنی کێشهکانی عێراق کراوهتهوه نهک لێسهندنهوهی متمانه.
زیاتر نیشـان بده
