له مانگی دوازدهی ههموو ساڵێکدا دوو ڕۆژ تهرخانکراون وهک ڕۆژی جیهانی بۆ به گژدا چونهوهی گهندهڵی و بۆ پاراستن و ڕێزگرتن له مافهکانی مرۆڤ.
ئهنجومهنی زانیاری نیشتیمانی له ئهمریکا له دواترین ڕاپۆرتی خۆیدا ئاماژهی بهوه کردووه که یهکێک له شییانهکان وهک بهرهنجامی گۆڕانکاریهکان له ئاکامی بههاری عهرهب بوونی کوردسـتانێـکه له ڕۆژههڵاتی ناوهڕاستدا.
ڕۆژی 10ی دوازدهی ساڵی 1948 نهتهوه یهکگرتووهکان جاڕنامهی مافهکانی مرۆڤی ڕاگهیاند و دواتریش ههمان ڕۆژ وهک ڕێزلێنانێک بۆ ئهو ڕاگهیاندنه دیارکرا که ببێته ڕۆژی جیهانی مافهکانی مرۆڤ.
هاوکاتی ههوڵهکان بۆ هێورکردنهوهی قهیرانی سیاسی عێراق و بهتایبهتیش ئاڵۆزیهکانی نێوان حکومهتی نێوهند و ههرێمی کوردستان، بهڵام هێشتاش ڕاگهیاندنهکانی دژ به یهکتر گوتاری توندئامێزن.
وڵاته یهکگرتووهکانی ئهمریکا و هاوپهیمانه ڕۆژئاواییهکانیشی ئاگاهی دهدهنه ڕژێمی سوریا تا چهکی کیمیایی له قهیرانی وڵاتهکهدا بهکار نههێنێت.
بۆ چارهسهرکردنی قهیرانی سیاسی عێراق لهگهڵ ههرێمی کوردستاندا داوا هاتوونهته ئاراوه تا لایهنی سێههم بهشدار بێت لهو ههوڵانهی بۆ سهقامگیری دهدرێن له وڵاتهکهدا.
کوردی سوریا ڕووبهڕووی شهڕێکی قورس هاتونهتهوه لهناو وڵاتهکهدا لهگهڵ ژمارهیهک لهو ڕێکخراوانهی وهک دهگوترێت بهشێکن له پێکهاتهی لهشکریی ئازادی سوریا.
سهرهک وهزیری عێراق ڕایدهگهیهنێت ڕێکهوتنێکی بهرایی له نێوان حکومهتی نێوهندی وڵاتهکه و کاربهدهستانی کورددا هاتۆته ئاراوه.
هاوکاتی قهیرانی سیاسی و ئاسایشی نێوان حکومهتی نێوهندی عێراق و ههرێمی کوردستان، ههوڵ له ئارادان بۆ ئارامکردنهوهی ڕهوشهکهی نێوانیان.
فهڕهنسا پێشتر گوتوویهتی دان دهنێت به حکومهتی کاتی ئۆپزسیۆنی سوریادا و داواشی له لایهنهکانی ئۆپزسیۆن کردووه تا به زوویی کار لهسهر پێکهێنانی ئهو جۆره حکومهته بکهن.
بهلای زۆرێک له چاودێرانهوه خهڵک له ههرێمی کوردستانی عێراق کاردانهوهی تایبهتی خۆی ههبووه بهرامبهر حکومهتی نێوهندی عێراق هاوکاتی ئهو قهیرانه سیاسی و ئاسایشیهی له ئارادایه لهنێوان ههرێم و بهغدا.
باڵیۆزی ئهمریکا له عێراق لهم چهند ڕۆژهی ڕابردوودا ژمارهیهک کۆبوونهوهی لهگهڵ گهورهکاربهدهستانی وڵاتهکهدا کردووه و باس و خواس لهسهر قهیرانی سیاسی وڵاتهکه کراوه.
لهپاش سهردانی 3 شاند له ههرێمی کوردستانی عێراقهوه بۆ بهغدا و لهگهڵ چاوهڕوانیهکان بۆ جێگیربوونی ڕهوشی ئاڵۆزیهکان، بهڵام تا ئێستاشی لهگهڵدابێت ئهو ئارامیه چاوهڕوانکراوه نههاتۆته ئاراوه.
له پاش گهڕانهوهی شاندی وهزارهتی پێشمهرگهی حکومهتی ههرێمی کوردستانی عێراق، دهگوترێت کۆبوونهوهکان بێ ئهنجام بوون.
لهم چهند ساڵهی ڕابردوودا هونهری سینهما یان فلیمی سینهمایی بۆته بهشێکی دانهبڕاو وه ژانرێکی گرنگی بواری فهرههنگیی کورد.
لهگهڵ بهردهوامی قهیرانی سیاسی و ئاسایشی حکومهتی نێوهندی عێراق لهگهڵ ههرێمی کوردستاندا یهکێک لهو پرسیارانهی دهکرێن سهبارهت به میدیا و چۆنیهتی سهروسهوداکردنیهتی لهگهڵ ڕهوتی ڕووداوهکاندا.
سهرۆکی دیوانی سهرۆکایهتی ههرێمی کوردستانی عێراق سهردانی فهڕهنسای کرد و لهگهڵ گهوره کاربهدهستانی پاریسدا تاووتوێی قهیرانی سیاسی عێراقی کردووه.
هاوکاتی ئاڵۆزیهکانی نێوان حکومهتی نێوهندی عێراق و ههرێمی کوردستان وهها بڕیاره ئهمڕۆ دووشهممه شاندی وهزارهتی پێشمهرگهی حکومهتی ههرێم لهگهڵ گهوره کاربهدهستانی وهزارهتی بهرگری عێراقدا کۆببنهوه بۆ تاووتوێکردنی کێشهکانی ناوچه جێناکۆکهکان.
لهگهڵ هاتنی وهرزی زستاندا ڕهوشی کورده ئاوارهکانی سوریا بهرهو خراپی دهڕوات و بههۆی زۆری ژمارهکانیشیانهوه له ئۆردوگاکاندا پێویستیان به یارمهتی و کۆمهکی زیاتره.
بۆ کێشه و قهیرانه بهردهوامهکانی عێراق، زۆرێک له چاودێران به دووری دهزانن چارهسهریهکی یهکلاییکهرهوه له نێوان لایهنه سیاسیهکانی وڵاتهکهدا بێته ئاراوه.
زیاتر نیشـان بده