سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ ئەمڕۆ چوارشەممە بە مەبەستی بەشداریکردن لە لوتکەی هاوکاریی ئابووریی ئاسیا و زەریای هێمن (ئەیپێک) گەیشتە شاری شێنجێن لە چین.
چاوەڕوان دەکرێت لە چوارچێوەی گەشتەکەیدا، سەرۆک ترامپ لەگەڵ ڕێبەرانی چین و ڕووسیا کۆببێتەوە و جەخت لە پێگەی ئەمەریکا وەک زلهێزی پێشەنگی جیهان لە بواری تەکنەلۆژیا بکاتەوە.
سەرۆکی چین، شی جینپینگ، لە فڕۆکەخانە پێشوازییەکی تایبەت و گەرمی لە ترامپ کرد. ئەم پێشوازییەی شی وەڵامێک بووەوە بۆ هەمان هەنگاوی پێشوازی گەرمی ترامپ لە شی، کاتێک لە مانگی نۆ، لە کاتی سەردانی فەرمیی شی بۆ واشنتن، سەرۆک ترامپ لە فڕۆکەخانە بە گەرمی پێشوازیی لێکرد.
دوو سەرۆکەکە لە خوارەوەی پلیکانەکانی فڕۆکەکە تەوقەیان کرد و دواتر یەکتریان لە باوەش گرت، لە کاتێکدا گرووپێک سەماکار ئاڵا و گوڵیان دەشەکاندەوە.
دیمەنی پێشوازی سەرۆکی چین لە سەرۆکی ئەمەریکا لە کاتی دابەزینی لە فڕۆکە. منداڵێک چەپکە گوڵێک دەداتە سەرۆک ترامپ.
بەڵام شی، کە پەیوەندییەکی درێژخایەنی لەگەڵ ڤلادیمیر پوتنی سەرۆکی ڕووسیا هەیە، ڕۆژی چوارشەممە لە فڕۆکەخانە پێشوازیی لە پوتن نەکرد.
بڕیارە بەیانی پێنجشەممە یەکەمین کۆبوونەوەی سێقۆڵی لە نێوان سەرۆک ترامپ، سەرۆک شی و سەرۆک پوتن بەڕێوەبچێت. لە کۆبوونەوەکەدا پرسی سنووردارکردنی چەکی ئەتۆمی و کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراینا تاوتوێ دەکرێن.
پرسی پێشخستن و کۆنتڕۆڵکردنی ژیری باڵا و مەترسییەکانی بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانی تەوەرێکی سەرەکی لووتکە دەبن.
گفتوگۆ چاوەڕوانکراوەکان دوای دوورخستنەوەی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئێنڤیدیا، جێنسن هوانگ، دێن بەهۆی پەیوەندیی لەگەڵ ژنێک کە گومانی سیخوڕیکردنی بۆ چین لێدەکرێت. ئەم پرسە لە ناوخۆی ئەمەریکادا نیگەرانی لەبارەی دەستڕاگەیشتنی چین بە چیپە پێشکەوتووەکانی ئەمەریکا دروستکردووە.
پچڕانە تەکنیکییەکان و هەوڵەکانی دڵنیاییدان
هاوکات لەگەڵ گەشتەکەی سەرۆک ترامپ، پچڕانی تەکنیکی لە دامەزراوە هەستیارەکانی وەک مایکرۆسۆفت، بەڕێوەبەرایەتی فڕۆکەوانی فیدراڵی ئەمەریکا، بانکی جەی پی مۆرگن و تۆڕی پەیوەندییەکانی ئاژانسی ئاسایشی نیشتمانی ئەمەریکا ڕوویاندا.
لە کاتێکدا سەرۆک ترامپ سەرەتا دۆخەکەی بە ئاسایی وەسف کرد، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا مارکۆ ڕوبیۆ هاتە سەر هێڵ و جەختی کردەوە کە هیچ بەڵگەیەک نییە ئەم پچڕانانە هێرشی ئەلیکترۆنی بن، بەڵکو دەرەنجامی پڕۆسەی چاککردنەوە و نوێکردنەوەی سیستەمەکانن بۆ داخستنی کەلێنە ئاسایشییەکان.
باجە گومرگییەکانی ئەمەریکا و پرسی گەیشتن بە هاوکاری زیاتری ئابووری یەکێکە لە تەوەرەکانی گفتوگۆکان.
لەلایەکی دیکەوە، سەرۆک ترامپ بەر لە لووتکەکە لەگەڵ سەرکردەکانی کەنەدا و مەکسیک کۆدەبێتەوە و ئەگەری دیدارێکی تایبەتیشی لەگەڵ کیم جۆنگ ئونی ڕابەری کۆریای باکوور هێناوەتە ئاراوە.
وێستگەی فلیپین
ڕۆژێکیش بەر لە سەردانەکەی بۆ چین، سەرۆک ترامپ لە فلیپین چەندین دیداری لەگەڵ هاوپەیمانە سەرەکییەکانی ئەمەریکا لەو ناوچەیەی ئاسیا ئەنجام دا. لەم چوارچێوەیەدا ڕایگەیاند گفتوگۆکانی گەیشتن بە ڕێککەوتنی ئابووری، لە نێوانیاندا لەگەڵ تایلەند، پێشکەوتنی بەرچاویان بەخۆوە بینیوە.
سەرۆکی ئەمەریکا هەروەها لەگەڵ ڕێبەرانی هندستان و ئوسترالیا و ژاپۆن کۆبووەوە و جەختیان لە هاوکاری ئابووری و پێشەنگی لە بواری ژیری دەستکرد کردەوە.
سەرۆک ترامپ لە کۆشکی سەرۆکایەتیی مالاکانیانگ لە مانیلا، نانی نیوەڕۆی لەگەڵ فێردیناند مارکۆس جونیۆر، سەرۆکی فلیپین، خوارد.
ترامپ ستایشی پەیوەندییەکانی ئەمەریکا و فلیپینی کرد و گوتی، "گەلەکانمان مێژووی هاوبەش، بەها هاوبەشەکان، بەرژەوەندییە هاوبەشەکان و تەنانەت سەلیقەی هاوبەشی تەلارسازییان هەیە."
هەروەها گوتی، "زۆر ئەو کارانەم بەدڵە کە لە وڵاتەکەتان ئەنجامتان داون."
سەرۆکی ئەمەریکا دوای جێهێشتنی فلیپین، لە پۆستێکی تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ ڕایگەیاند ئەمەریکا ڕێککەوتنێکی نوێی بازرگانی لەگەڵ فلیپین واژۆ کردووە کە "زۆر نایاب دەبێت" بۆ هەردوو لا، بەتایبەت بۆ جووتیارانی ئەمەریکا و بۆ کەرتی وزەی ئەمەریکا.