دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمەریکا، ڕۆژی سێشەممە، 17ـی یازدەی 2026، لە سەرەتای گەشتێکی چەند ڕۆژەیدا بۆ ئاسیا گەیشتە فلیپین و لەگەڵ سەرکردەکانی ژاپۆن، هیندستان و ئۆسترالیا کۆبووەوە، پێش کۆبوونەوەیەکی چاوەڕوانکراوی سێقۆڵی لە چین لەگەڵ سەرۆکەکانی چین و ڕووسیا.
ئەمە یەکەم گەشتی دەرەوەی وڵاتە لەلایەن سەرۆک ترامپەوە دوای هەڵبژاردنەکانی ناوەڕاستی خولی سەرۆکایەتی ئەمەریکا لە 3ـی ئەم مانگەدا.
لەگەڵ گەیشتنی بۆ شاری مانیلا، پایتەختی فلیپین، پێشوازییەکی فەرمی بۆ بەخێرهێنانی بەڕێوەچوو. سەرۆکی ئەمەریکا هەروەها لە بۆنەیەکی تایبەت و ئاهەنگی نانی ئێوارە لەگەڵ سەرکردەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا بەشداری کرد، کە بەشێک بوو لە بەرنامە دیپلۆماسییەکانی گەشتەکەی بۆ ئاسیا.
ترامپ لە شاری مانیلا لەگەڵ سانای تاکایچی، سەرۆکوەزیرانی ژاپۆن، نارێندرا مۆدی، سەرۆکوەزیرانی هیندستان، و ئەنتۆنی ئەلبانیزی، سەرۆکوەزیرانی ئۆسترالیا، لە چوارچێوەی گرووپی چوارقۆڵی 'کواد' کۆبووەوە.
ئەمە یەکەم کۆبوونەوەی سەرکردەکانی ئەو گرووپەیە لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا و یەکەم جارە ترامپ وەک سەرۆکی ئەمەریکا بەشداری کۆبوونەوەی سەرکردەکانی کواد دەکات.
سەرۆک ترامپ پێش دەستپێکردنی کۆبوونەوەکە گوتی، ئەندامانی کواد هاوکارییەکی نزیکیان لە بوارەکانی ئاسایشی هەرێمی، ئاسایشی ئابووری و دیپلۆماسیدا هەیە.
سەرۆکی ئەمەریکا هەروەها ڕایگەیاند، گرووپی کواد دەستپێشخەرییەکی نوێ بۆ خێراکردنی پەرەپێدانی ژیری باڵا دەست پێدەکات، بە ئامانجی بەهێزکردنی هاوکاریی تەکنەلۆژیایی نێوان ئەندامانی گرووپەکە.
لە ڕاستەوە بۆ چەپ: سەرکردەکانی گرووپی 'کواد'، سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا ئەنتۆنی ئەلبانیزی، سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ، سەرۆکوەزیرانی هیندستان نارێندرا مۆدی، و سەرۆکوەزیرانی ژاپۆن سانای تاکایچی.
ترامپ جەختی کردەوە کە ئەندامانی کواد دەیانەوێت لە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای ژیری باڵادا ڕۆڵێکی سەرەکییان هەبێت.
کۆبوونەوەی چاوەڕوانکراو لەگەڵ چین و ڕووسیا
بڕیارە سەرۆک ترامپ دوای سەردانەکەی بۆ فلیپین بەرەو چین بڕوات، بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەی لوتکەی هاوکاری ئابووری ئاسیا و زەریای هێمن (APEC) کە لە 21 ئەندام پێکهاتووە.
چاوەڕوان دەکرێت ڕۆژی پێنجشەممە لە شاری شێنجێنی چین، کۆبوونەوەیەکی سێقۆڵی لەنێوان ترامپ، شی جینپینگ، سەرۆکی چین، و ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی ڕووسیا، بەڕێوەبچێت.
بەپێی زانیارییەکانی کۆشکی سپی، کەمکردنەوەی مەترسی چەکی ناوەکی و پرسی ئێران لە بابەتە سەرەکییەکانی گفتوگۆکان دەبن.
ئەم کۆبوونەوەیە لە کاتێکدا بەڕێوەدەچێت کە پەیوەندییەکانی واشنتن و پەکین بەهۆی ناکۆکییە بازرگانییەکان و سنووردارکردنی دەستگەیشتنی چین بە چیپە پێشکەوتووەکانی ژیری دەستکرد، ڕووبەڕووی ئاڵۆزی بوونەتەوە. هەروەها ئەمەریکا چین بەوە تۆمەتبار دەکات کە دەیەوێت بە ڕێگەی نایاسایی زانیاری لەبارەی پێشخستنی چیپەکان و ژیری باڵا لە ئەمەریکا "بدزێت."
ترامپ بەر لە گەشتەکە ڕۆژی دووشەممە هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە ئەگەری هەیە لە چین لەگەڵ کیم جۆنگ ئۆن، سەرکردەی کۆریای باکوور، کۆببێتەوە. بەڵام هێشتا هیچ کۆبوونەوەیەکی فەرمی لەگەڵ کیم پشتڕاست نەکراوەتەوە.
ڕێککەوتنی بازرگانی لەگەڵ تایلەند
لە چوارچێوەی گەشتەکەیدا، سەرۆک ترامپ و ئەنووتین چارنڤیراکول، سەرۆکوەزیرانی تایلەند، ڕۆژی سێشەممە "ڕاگەیەندراوێک"ـی هاوبەشیان واژۆ کرد، کە ئامانجی نزیککردنەوەی هەردوو وڵاتە لە گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی نوێی بازرگانی.
ترامپ دوای واژۆکردنی ڕاگەیەندراوەکە گوتی، "ئەمە سەرکەوتنێکی نایابە بۆ هەردوو وڵات، هەم بۆ گەلی تایلەند و هەم بۆ گەلی ئەمەریکا. هیوادارم لە هەفتەکانی داهاتوودا وردەکارییەکانی ڕێککەوتنە فەرمییەکەمان تەواو بکەین."
سەرۆکی ئەمەریکا ڕوونی کردەوە کە هێشتا وردەکارییەکانی ڕێککەوتنەکە پێویستیان بە گفتوگۆی زیاتر هەیە.
ترامپ هەروەها بڕیارە لە چوارچێوەی سەردانەکەیدا لەگەڵ فێردیناند مارکۆس جونیۆر، سەرۆکی فلیپین، کۆببێتەوە و لە کۆبوونەوەی تایبەتی ئەمەریکا و ئاسیان بەشداری بکات.
گەشتەکەی سەرۆک ترامپ بۆ ئاسیا لە کاتێکدا بەڕێوەدەچێت کە حکومەتی ئەمەریکا هەوڵ دەدات پەیوەندییە ئاسایشی و ئابوورییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانەکانی لە ئاسیا بەهێز بکات، لە هەمان کاتدا گفتوگۆ لەگەڵ چین و ڕووسیا لەسەر چەکی ئەتۆمی و ناکۆکییە نێودەوڵەتییەکان بەڕێوەببات.