وەزیری خەزێنە: ئەمەریکا لە کۆتاقۆناغی هێرشی ئابووریی گشتگیردایە بۆ سەر ئێران

سکۆت بێسیت، وەزیری خەزێنەی ئەمەریکا، ڕایگەیاند، ئەمەریکا پێی ناوەتە "کۆتاقۆناغی" شەڕەکەی لەگەڵ ئێران، و چەند هێرشێكی دارایی گشتگیری لە دژی ئێران ڕاگەیاند کە هەموو ڕێگەکانی بەستنەوەی ئابووری دەپچڕێنێت کە حکومەتی تاران لەسەری بەندە.

بێسیت لە پۆستێکیدا لە ئێکس درەنگانێکی شەوی یەکشەممە، وتی هەڵمەتەکە بریتییە لە جوڵەپێکردنی هەموو ئاژانس و دەستەڵاتە فەراهەمەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ پەناگیرکردنی ئێران، لە هەمان کاتیشدا هۆشداریی دایە ئەو وڵاتانەی بەردەوامن لە کۆمەککردنی تاران کە ئەوانەیش رووبەڕووی دەرئەنجامی کارەکانیان دەکرێنەوە لەلایەن واشنتنەوە.

بێسیت لە پۆستەکەیدا دەڵێت "سەرۆک ترامپ توانا سەربازییەکانی ئێرانی هەڵوەشاندەوە، نزیکەی 100٪ کارگە سەربازییەکانی وێرانکردن، و بەرنامە ئەتۆمییەکانی ژێرگڵنا."

هەروەها ئەوەشی وت "ئێمە ئێستا دەچینە کۆتا قۆناغەوە، دووشەممە کۆتاهێرشی ئابووریی دەستپێدەکات کە هەرە مەزنترین هێرشی داراییە کرابێتە سەر هەر دوژمنێک."

ئەو سەرنجانەی بەشێک بوون لە وتارێک کە بێسیت بەناونیشانی "دوا هێرشی ئابووری لەسەر ئێران بەڕێوەیە" نوسیوە و لە رۆژنامەی فاینانشەڵ تایمز بڵاوبۆتەوە.

ئەمەش لە دوای ڕاگەیاندنەکەی هەفتەی ڕابردووی سەرۆک ترامپ دێت لەبارەی هەڵمەتی لەناوبردنی ئابوریی لە دژی ئێران، کە بە قاچاخبردنی نەوت و گواستنەوەی پارەی نەخت و ڕێکارەکانی ئاڵوگۆڕی دراو و خانەکانی گواستنەوە و تۆمارەکانی کەشتی و کۆمپانیا وەهمییەکان دەکاتە ئامانج.

لە پۆستێکی کورتی تروث سۆشیەڵدا ڕۆژی دووشەمە ترامپ وتی "ئێران بە تەواوی لە داڕماندایە" وەک هەڵسەنگاندنی خۆی بۆ وڵاتەکە پێش ڕاگەیاندنەکەی وەزارەتی خەزێنە.

بێسیت وتی "کۆماری ئیسلامی درێژەی بە ژیانیداوە لە ڕێگەی کردنی بەرگی گەرەنتی ئاسایشی بە بەری سەرانەسەندندا. ئەو هێزی لە ژماردەکارییەک وەرگرتووە کە تۆڵەکردنەوەی ئێرانی وەک دڵنیایی و سەپاندنەکانی ئەمەریکا وەک مەسەلەی جێدانوسان لێکداوەتەوە. لە سایەی سەرۆک ترامپدا، ئەو زەمەنە کۆتایی هات."

هەروەها وەک پەیامێکی راستەوخۆ بۆئەوانەی وەک هاوکاری ئابووریی ئێران ماونەتەوە وتی "و بۆ ئەوانەشی کە لە مەترسییەکانی بە قسەنەکردنی تاران دەترسن، نابێت تێچووی لە سەرکەوتنی بەرەنگاربوونەوەی واشنتن لەبیربکەن."

بێسیت لە وتارەکەیدا نووسیویەتی "هەر وڵاتێک کە ڕۆڵی شاخوێنبەری دارایی بۆ ڕژێمە سیسبووەکە دەگێڕێت دەبێت چاوەڕوانی پەناخستن بکات. بوون بە پەناگە بۆ تیرۆر بریتییە لە بوون بە وڵاتێکی پەڕگیری جیهانی لە چاوی ئەمەریکا."

ئێران رێکارەکانی ئەمەریکای سەرکۆنە کرد و بەڵێنی بەرپەرچدانەوەیانی دا. ئیسماعیل باغایی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕۆژی دووشەممە هۆشداریدایە وڵاتان کە دەبنە هاوبەشی ڕێکارە فشاردروستکەرە ئابوورییەکانی ئەمەریکا لە دژی وڵاتەکەی. ئێران هەڕەشەی کردە سەر بەرژەوەندییە بازرگانی و نەوتییەکانی ئەو وڵاتانەی هاریکاریی هەڵمەتەکەی ئەمەریکا دەکەن.

ئەمەریکا و ئێران ڕۆژی 18ی شەش گەیشتنە ڕێکەوتنێکی کاتیی ئاشتی کە داوای دەستبەجێ و بۆ هەتایە راگرتنی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی لە هەموو بەرەکان دەکرد، هەروەها کردنەوەی گەرووی هورمز و تێپەڕبوونی سەلامەتی کەشتییەکان، و دەستپێکردی خشتەیەکی کاتی 60 رۆژیی بۆ دانوساندن لەسەر کۆتاییهێنانی بە شەڕەکە و دۆزینەوەی چارەیەک بۆ مەیلە ئەتۆمییەکانی ئێران. ڕژێمەکە پابەندی خۆی پیشاندا کە لە سایەی رێکەوتنەکەدا ناخوازێت چەکی ئەتۆمی بکڕێت یاخود دروستبکات.

هەریەکە لە لایەکان ئەویتری بە پێشێلکردنی ڕێککەوتنەکە تۆمەتبارکرد، و لایەنەکان لە سەرەتای مانگی حەوتدا گەڕانەوە بۆ شەڕکردن، کە پاش ئەوە هەڵگیرسا کە ئێران چەندین هێرشیکردە سەر کەشتیوانیی بازرگانی.

یەکێک لە ناوەندگیرەکانی ئەو رێکەوتنە کاتییە، پاکستان، رۆژی دووشەممە موهیب عاسم مونیری سەرۆکی سوپا ئەو وڵاتە و موحسن نەقڤی وەزیری ناوخۆی نارد بۆ تەهران وەک بەشێک لە هەوڵەکانی وڵاتەکەی بۆ "برەودان بە ئاشتی و سەقامگیریی ناوچەکە."

ئێران پشتراستیکردەوە کە بڕیارە بەدر ئەلبوسەیدی وەزیری دەرەوەی عومان سێشەممە سەردانی تاران بکات بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی گەرووی هورمز.

ئەمەریکا دەڵێت کە نەوت بە گەرووەکەدا تێدەپەڕێت و فەرماندەیی ناوەندیی (سێنتکۆم) لە سەرەتای مانگی پێنجەوە یارمەتی لانیکەم 1300 کەشتیی بازرگانیی داوە کە زیاد لە 600 ملیۆن بەرمیل نەوتی خاویان هەڵگرتبوو، بە گەرووەکدا تێپەڕن.

لەلایەکی دیکەوە، هێزە سەربازییەکانی ئەمەریکا ئابڵوقەی سەر بەندر و پێگەکانی هەناردەکردنی ئێرانییان توندترکرد. رۆژی یەکشەممە سێنتکۆم رایگەیاند کە هێزە ئەمەریکاییەکان ئاراستەی 70 کەشتیی بازرگانییان گۆڕیوە، سیانیان پەکخستووە و چوونەتە ناو دووانی دیکە بۆ دڵنیابوون لە پابەندبوون بە ئابڵوقەکەوە.