Accessibility links

ئاک پارتی: یاسای چوارچێوە ڕێگە خۆشدەکات بۆ داماڵینی چەک لە پەکەکە

عومەر چەلیک، وتەبێژی ئاکپارتی و جێگری سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا، پەسەندکردنی یاسای چوارچێوە لەلایەن پەرلەمانی تورکیا لە ڕۆژی چوارشەممەی ڕابردوو بە هەنگاوێکی مێژوویی وەسفکرد و ڕایگەیاند، بنەمای یاسایی بۆ داماڵینی چەک لە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) و کەجەکە دروست دەکات.

گوتیشی: "دوێنێ ڕۆژێکی مێژوویی بوو، بە ئامانجی تورکیایەکی بێ تیرۆر، پەرلەمانی پیرۆز ئەو چوارچێوەیە یاساییەی دەرکرد کە زەمینە بۆ چەکداماڵینی پەکەکە و کەجەکە خۆش دەکات و بنەمای یاسایی بۆ ئەم پرۆسەیە ئامادە دەکات".

ئەم یاسایە کە بە فەرمی بە "یاسای پتەوکردنی یەکێتی نیشتمانی و یەکگرتنی کۆمەڵایەتی" ناسراوە، ڕۆژی دووشەممە 10ی هەشت، بە 467 دەنگی بەڵێ، 87 دەنگی نەخێر، 7 دەنگی بێلایەن و 2 دەنگی بێلایەن پەسەندکرا.

بە گشتی 467 پەرلەمانتار دەنگی بەڵێیان بەو یاسایە دا کە لەوانە 268 پەرلەمانتار لە پارتی داد و گەشەپێدان، 55 پەرلەمانتار لە پارتی دیموکراسی و یەکسانی گەلان، 44 لە پارتی بزووتنەوەی ناسیۆنالیست (مەهەپە)، 35 لە پارتی یەنی، 29 لە پارتی گەلی کۆماری (جەهەپە)، 16 لە پارتی ڕێگای نوێ (یەنی یۆل)، 4 لە پارتی دۆزی ئازاد بوون.

بەڵام 87 پەرلەمانتاریش دەنگی نەخێریان دا، لەوانە 29 پەرلەمانتار لە پارتی ئییە، 54 پەرلەمانتار لە پارتی یەنی، 2 پەرلەمانتار لە جەهەپە، 1 پەرلەمانتار لە پارتی دیموکرات و 1 پەرلەمانتاری سەربەخۆ. هەروەها پارتی خۆشگوزەرانی نوێ بە ٣ پەرلەمانتار و ٣ پەرلەمانتار لە پارتی یەنی یۆلیش ئامادە نەبوون.

هەروەها باس لەوە کرا کە دوو پەرلەمانتار چەندین جار دەنگیان داوە بۆ ئەوەی دەنگەکانیان هەڵبوەشێتەوە.

چەلیک ئاماژەی بەوەشکرد، پاڵپشتی بەرفراوانی پەرلەمان بۆ ئامانجی حکومەت کە "تورکیایەکی دوور لە تیرۆر و ناوچەیەکی دوور لە تیرۆر" پابەندبوونێکی سیاسی ڕوون نیشان دەدات.

وتەبێژی حکومەت هەروەها نێوەندگیری نێودەوڵەتی یان میکانیزمێکی سەربەخۆی چاودێری لایەنی سێیەمی ڕەتکردەوە.

چەلیک ئاماژەی بەوەدا کە تورکیا دەتوانێت لەڕێگەی دامەزراوەکانی خۆیەوە کێشەکە چارەسەر بکات و ئەو ڕێبازەی بە "مۆدێلی تورکی" وەسف کرد.

وتیشی "تورکیا پێویستی بە چاوی سێیەم نییە، چاوی سێیەمیش 86 ملیۆن کەسی وڵاتەکەیە".

ناوبراو لە درێژەی بانگەشەی ئەوەدا کە ئەگەر پەکەکە بە تەواوی لەناوببرێت و چەکەکانی دابنێت، ئەوا مۆدێلی تورکیا دەتوانێت ببێتە مۆدێلێک بۆ وڵاتانی دیکەی ناوچەکە.

چەلیک هەروەها بەرگری لە یاساکە کرد لە بەرامبەر ڕەخنەی ئۆپۆزسیۆن. ئاماژەی بەوەشکرد، حکومەت پێشنیاری بنیاتنەری لەبەرچاو گرتووە، بەڵام بەشێک لە ئەندامانی ئۆپۆزسیۆن ڕەخنەیان لەو بڕگانە گرتووە کە لە یاساکەدا نەخراونەتە ڕوو.

هاوکات مستەفا چیفتچی، وەزیری ناوخۆی تورکیا، ئەمڕۆ چوارشەممە لەگەڵ پارێزگار و سەرۆک پۆلیس و فەرماندەی جەندرمەی هەر ٨١ پارێزگای تورکیا کۆ دەبێتەوە.

بڕیارە نوعمان کورتولموش سەرۆکی پەرلەمان ئامادەی کۆبوونەوەکە بێت و بڕیارە بەرپرسانی ئەمنی نەخشەڕێگایەک بۆ جێبەجێکردنی یاساکە و پرسەکانی حوکمڕانی و ئاسایش تاوتوێ بکەن.

یاساکە دەستبەجێ ناچێتە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی تورکیا سەرەتا دەبێت چەکداماڵین و لەناوبردنی یەکجارەکی پەکەکە پشتڕاست بکاتەوە. کاتێک بڕیارەکە لە ڕۆژنامەی دەوڵەتدا بڵاوکرایەوە، ئەوانەی مەرجە یاساییەکانیان تێدایە دەتوانن لە ماوەی ٦ مانگدا داوای یارمەتییەکان بکەن.

یاساکە هەندێک تاوانی پەیوەندیدار بە پەکەکە پێناسە دەکات، وەک ڕێکخستن، ئەندامێتی، هاوکاریکردن، هاوکاریکردن، پڕوپاگەندەکردن و داراییکردنی تیرۆر. کوشتنی بە ئەنقەست و تاوانەکانی پێش ٢٠٠٥ و زیندانی هەتاهەتایی لە یاساکەدا جێگیر نین.

لێکۆڵینەوە و دادگاییکردن و سزادان بۆ ئەو کەسانەی داواکاری دەکەن و مەرجەکانی جێبەجێ دەکەن بۆ ماوەی 5 یان 10 ساڵ ڕادەگیرێت. ئەگەر ئەو کەسانە لەو ماوەیەدا تاوانێکی نوێیان ئەنجام نەدا، دەتوانرێت دۆسیەکانیان ڕەت بکرێتەوە یان سزاکانیان وەک جێبەجێکراو هەژمار بکرێت.

This item is part of
XS
SM
MD
LG