بەپێی بەڵگەنامەکانی دادگای فەرەنسا، داواکاری گشتی فەرەنسا بە ریاد سەلامەی پارێزگاری بانکی ناوەندیی لوبنانیان ڕاگەیاندووە کە پلانیان هەیە تۆمەتی ساختەکاری و سپیکردنەوەی پارەی پێشوەختە بخەنە پاڵی ، کە بەشێکی لەسەر بنەمای بەیاننامەی بانکی ساختەیە کە گوایە بۆ شاردنەوەی سامانەکەی بەکارهاتووە.
تۆمەتی بەکارهێنانی بەیاننامەی ئەکاونتی ساختە کە پێشتر بڵاونەکرابووەوە، لە بەڵگەنامەکاندا هاتووە کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی دادوەری فەرەنسا پێش دانیشتنی پلان بۆ داڕێژراو لە فەرەنسا لە 16ی ئایاردا بۆ سەلامە نێردراوە.
لەم دانیشتنەدا، داواکاری گشتی فەرەنسا بەنیازن جەخت بخەنە سەر تۆمەتە سەرەتاییەکان و بە فەرمی ناوی تۆمەتبارێکی لێ بنێن.
سەلامە ڕەتیکردەوە هیچ لێدوانێک لەسەر ئەو بەڵگەنامەیە ساختە بدات کە گوایە بەکاریهێناوە. ناوبراو چەندین جار تۆمەتی ساختەکاری و سپیکردنەوەی پارەی ڕەتکردووەتەوە و دەڵێت، دەکرێتە مەڕی قوربانی بۆ قەیرانی دارایی لوبنان کە لە ساڵی 2019 وە سەریهەڵدا.
پارێزەرێکی سەلامە لە سەرەتای ئەم مانگەدا ڕایگەیاندبوو کە موکلەکەی هێشتا بڕیاری نەداوە کە ئایا بۆ بەشداریکردن لە دانیشتنی دادگای 16ی ئایار گەشت بۆ فەرەنسا دەکات یان نا.
لە چوارچێوەی لێکۆڵینەوەیەکی هاوبەش لەگەڵ هاوتاکانی لە لوبنان و لانیکەم چوار وڵاتی دیکەی ئەوروپا، داواکارانی گشتی فەرەنسا گومانیان هەیە کە سەلامی تەمەن 72 ساڵ لەگەڵ ڕەجای برایدا هاوپەیمانی کردبێت بۆ ئەوەی زیاتر لە 300 ملیۆن دۆلار لە سامانی گشتی لابدات، کە بەشێکیان بۆ کڕینی موڵک لە سەرانسەری ئەوروپا بەکارهاتووە .
ڕیاد و ڕەجا سەلامە ڕەتیدەکەنەوە پارەی گشتیان بۆ خۆیان لادابیت.
لێکۆڵەرە فەرەنسییەکان و لێکۆڵەرە ئەوروپییەکانی دیکە کە مانگی ڕابردوو لە بەیروت لێپرسینەوەیان لەگەڵ سەلامە کردووە، گومانیان هەیە بەشێکی زۆری سامانی پارێزگارەکە لەو پارە گشتیانە سەرچاوەی گرتووە .
لە چوارچێوەی وەڵامدانەوەی خۆی بۆ تۆمەتەکان، سەلامە یاداشتێکی 65 لاپەڕەیی بۆ داواکاری گشتی فەرەنسی نارد کە لەلایەن مەروان خێرەدین سەرۆکی بانکی ئەی ئێم لوبنانەوە دابینکرابوو.
ئەو بەڵگەنامەیەی ڕۆیتەرز بینویەتی زنجیرەیەک بەیاننامەی بانکی لەخۆگرتووە کە بە گوتەی یەکێک لە پارێزەرانی سەلامە، نیشان دەدات کە چۆن پاشەکەوتی پارێزگار لە 15 ملیۆن دۆلارەوە لە ساڵی 1993 بۆ زیاتر لە 150 ملیۆن دۆلار تا ساڵی 2019 بەرزبووەتەوە "بەو پێیەی بەرژەوەندییەکانی سەرمایەگوزاری کردووە".
بەڵام بەپێی بەڵگەنامەکانی دادگای فەرەنسا، لێکۆڵەرە فەرەنسییەکان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە بەیاننامەکانی بانکی ساختە بوون.
داواکارانی گشتی فەرەنسا لە بەڵگەنامەکانی دادگادا دەڵێن، سەلامە "تۆماری ساختەی هەژماری بانکی لە بانکی ئەی ئێم بەکارهێناوە،کە لەلایەن مەروان خیرەدینەوە دابینکراوە، بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی فێڵبازانە پاساو بۆ سەرچاوەی موڵک و ماڵی یان داهاتەکانی بهێنێتەوە".
تیری مارێمبێرت پارێزەری خیرەدین ، ڕایگەیاندووە، موەکیلەکەی ڕەتیدەکاتەوە کارێکی هەڵەی کردبێت.
دوابەدوای لێپرسینەوە لە سەلامە لە بەیروت، دادستانی فەرەنسی نووسیویانە "ریاد سەلامە توانای ئەوەی نییە پاساو بۆ ئەو قەرز و وەبەرهێنانە جیاوازانە بهێنێتەوە کە ڕێگەی پێداوە لەم ماوەیەدا سەروەت و سامانەکەی بە زیاتر لە لانیکەم 250 ملیۆن یۆرۆ زیاد بکاتات.
سەلامە ڕایگەیاندووە، سامانەکەی لە بەڕێوەبردنی دروستی ئەو پاشەکەوتەیەوە سەرچاوەی گرتووە کە لە ماوەی کارکردنیدا وەک بانکی وەبەرهێنان کۆیکردۆتەوە.
خیرەدین سەرەتای ئەم مانگە لە فەرەنسا بە تۆمەتی بەشداریکردن لە کۆمەڵەیەکی تاوانکاری و سپیکردنەوەی پارەی توندوتیژی لێپرسینەوەی لەگەڵ کرا. بە بانکدارەکە وتراوە وڵات بەجێ نەهێڵێت و پاسپۆرتەکەی دەستی بەسەردا گیراوە.
سەرچاوە/ ڕۆیتەرز