https://www.dengiamerika.com/z/2463 ته‌ندروستی و زانست و ته‌کنه‌لۆژی https://www.dengiamerika.com/Content/responsive/VOA/ku-CKB/img/logo.png https://www.dengiamerika.com/z/2463 ku 2026 - VOA 60 Mon, 20 Jul 2026 21:34:03 +0300 Pangea CMS – VOA ڕۆژ بە ڕۆژ دەرمانەکانی دابەزاندنی کێش ڕوو لە زیادبوون دەکەن، بەڵام پزیشکەکانی ددان هۆشداری دەدەن بەو کەسانەی دەرمانە نوێیەکانی کەمکردنەوەی کێش و کۆنترۆڵکردنی شەکرە بەکاردەهێنن، لە بوونی هەندێک کاریگەری لەسەر تەندروستی دەم و ددان. لە گرنگترین ئەو کاریگەریانە، زیادبوونی مەترسیی کلۆربوونی ددان، بۆنی ناخۆشی دەم، وشکبوونی دەم و هەستیاری ددانە. بە پێی پسپۆڕانی دەم و ددان، ئەم کێشانە زۆرجار بە شێوەی ڕاستەوخۆ لە خودی دەرمانەکەوە سەرچاوە ناگرن، بەڵکو ئەنجامی ئەو گۆڕانکارییانەن کە دەرمانەکان لە... https://www.dengiamerika.com/a/8169567.html https://www.dengiamerika.com/a/8169567.html Wed, 08 Jul 2026 21:54:12 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی ساڵانێکی زۆر تەندروستی دەم و ددان وەک کێشەیەکی جیاواز لە ئەندامەکانی تری جەستە سەیر دەکرا، بەڵام ئەو سنوورە خێرا لەناو دەچێت. ئێستا چەندین توێژینەوە پیشانی دەدەن کە نەخۆشیی پوک پەیوەندی هەیە بە زیادبوونی مەترسی جەڵدەی دڵ، شەکرە و تەنانەت مردنی پێشوەختیش. بە گوێرەی کۆمەڵەی دڵی ئەمەریکا و ناوەندی کۆنتڕۆڵ و پێشگیری نەخۆشیەکان، هەڵئاوسان و داخورانی پوک لەگەڵ کلۆربوونی ددانەکان مەترسییەکی سەرەکییە، چونکە ژەهر و بەکتریا لە ڕێگەی برینەکانەوە دەچنە ناو خوێنەوە، کە کاردەکەنە سەر ملوولە خوێنەکانی ناو... https://www.dengiamerika.com/a/8167228.html https://www.dengiamerika.com/a/8167228.html Thu, 02 Jul 2026 18:54:45 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی توێژەران لە توێژینەوەیەکی نوێدا دەتوانن بۆ یەکەمجار چالاکی دەمارەکانی تەواوی مێشک لەکاتی کردارێکی کۆمەڵایەتیدا لە ماسی زیبرادا تۆمار بکەن و ئەمەش دەریدەخات کە بڕیاری نزیکبوونەوە لە هاوجۆرێک پیش ئەوەی بە کردەوە هەنگاوی بۆ هەڵبگیرێت، لە تۆڕێکی فراوانی ناوچەکانی مێشکدا بڕیاری لەسەر دەدرێت. بۆچی و چۆن لە کەسێکی دیکە نزیک دەبینەوە؟ ئەم پرسیارە لە زانکۆی عیبریی ئورشەلیم توێژینەوەی لەسەر کراوە و وەڵامەکە ئەوەیە کە مێشک بە چەند چرکەیەک پێش هەر هەنگاوێکی کرداری بڕیاری خۆی لەسەر ئەمە... https://www.dengiamerika.com/a/8156473.html https://www.dengiamerika.com/a/8156473.html Tue, 02 Jun 2026 18:59:37 +0300 سه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیاڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستته‌ندروسـتی توێژەران لە توێژینەوەیەکی گەورە و فراواندا دۆزینەوەیەکی سەرسوڕهێنەر ئاشکرا دەکەن کە دەتوانێت شێوازی تێڕوانینمان بۆ پیربوون و تەندروستی بگۆڕێت. ئەنجامی دوو لێکۆڵینەوەی نوێ دەریدەخات ئەندامێکی بچووک و تاڕادەیەکی زۆر لەبیرکراو لە لەشدا بە ناوی تایمۆس ڕۆڵێکی زۆر گرنگ دەبینێت لە تەمەن درێژی و خۆپاراستن لە نەخۆشی و تەنانەت لە سەرکەوتنی چارەسەری شێرپەنجەدا. توێژەران لە دامەزراوەی تەندروستیی ماس جەنەڕاڵ بریگام (Mass General Brigham) لە شاری بۆستن-ی ویلایەتی ماسەچوسێتس لە ئەمەریکا بە بەکارهێنانی... https://www.dengiamerika.com/a/8156091.html https://www.dengiamerika.com/a/8156091.html Mon, 01 Jun 2026 17:41:29 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا نوێترین توێژینەوەکان بڵاوبوونەوەی سستبوونی درێژخایەنی گورچیلەکان پشتڕاست دەکەنەوە، بە جۆرێک کە ژمارەی تووشبووان تەنها لە سی ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە دوو هێندە زیادی کردووە. توێژەرانی زانکۆکانی نیویۆرک، گلاسگۆ و پەیمانگەی پێوانە و هەڵسەنگاندنی تەندرووستی لە زانکۆی واشنتن تێبینیی زیادبوونێکی پێشبینینەکراوی سستبوونی درێژخایەنی گورچیلەیان کرد کە ئەو ئەندامە لاواز دەکات و قۆناغ بە قۆناغ توانای پاڵاوتنی پاشماوەکانی نامێنێت. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە 14%ی تەواوی دانیشتووانی جیهان دووچاری... https://www.dengiamerika.com/a/8155353.html https://www.dengiamerika.com/a/8155353.html Fri, 29 May 2026 21:52:03 +0300 جیهانسه‌ره‌کیته‌ندروسـتی منداڵێکی تەمەن هەشت مانگی عەرەب کە بە هۆی نەخۆشییەوە ژیانی لە مەترسی دابوو، لە مردن ڕزگاری بوو، پاش ئەوەی مامۆستایەکی زانستی کۆمپیوتەر لە شاری تەلئەڤیڤ بەشێک لە جگەری خۆی پێ بەخشی. بیسان کچێکی تەمەن هەشت مانگە و لە خێزانێکی عەرەبی دانیشتووی ئۆرشەلیمە. پزیشکەکان پێشتر هۆشدارییان دابوو بە دایوبابی بیسان کە بەهۆی نەخۆشییەکی دەگمەنی جگەرەوە مەترسی ڕاستەوخۆ لەسەر ژیانی دروستبووە و دەبێت نەشتەرگەری جگەر چاندنی بەپەلەی بۆ ئەنجام بدرێت. دوای پشکنینی ورد، پزیشکەکان گەیشتنە ئەو ئەنجامەی هیچ... https://www.dengiamerika.com/a/8155262.html https://www.dengiamerika.com/a/8155262.html Fri, 29 May 2026 16:02:10 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کیڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ڕایدەگەیەنێت بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئیبۆڵاوە گومان دەکرێت ڕێژەی گیانلەدەستدان گەیشتبێتە 220 کەس. تێدرۆس ئەدهانۆم گێبرەیسوس، بەڕێوبەری ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی، ڕۆژی دووشەممە ڕایگەیاند، "بەپەلە ئۆپەراسیۆنەکانمان دژ بە ئیبۆلا فراوان کردووە، بەڵام لە ئێستادا پەتاکە پێشمان دەکەوێتەوە." ڤایرۆسی کوشندەی ئیبۆلا لە جۆری بوندیبوگیۆ لە مانگی چواری ئەمساڵەوە بە شێوەیەکی فراوانتر لە کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ بڵاو بووەوە و دواتر حاڵەتەکانی مردن بەو ڤایرۆسە لە یوگانداش... https://www.dengiamerika.com/a/8153600.html https://www.dengiamerika.com/a/8153600.html Mon, 25 May 2026 16:23:23 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی کۆمپانیایەکی ئیسرائیلی بە ناوی ڤیگۆر مێدیکەڵ VIGOR Medical ئامێرێکی بەرهەم هێناوە کە دەکرێت وەک شۆڕشێک بێت بۆ چارەسەرکردنی خوێنبەربوونی ناوەکی. خوێنبەربوونی ناوەکی لە سینگدا یەکێکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی مردن لە جیهاندا. ئەم بارودۆخە ڕووبەڕووی مرۆڤ دەبێتەوە بەهۆی بەرکەوتنی زەبرێکی توند و لەناکاو. بۆ نموونە؛ لە کاتی پێکداکێشان یان وەرگەڕانی ئوتومبێل، بەربوونەوە، برینداربوون بەهۆی جەنگەوە و چەندین بارودۆخی دیکە. ڤیگۆر ميدیکەڵ ئامێرێکی بچووکی گواستراوەی بەرهەم هێناوە کە دەتوانيت زۆر کاریگەر... https://www.dengiamerika.com/a/8147985.html https://www.dengiamerika.com/a/8147985.html Fri, 08 May 2026 16:57:20 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کیجیهان voadigital@voanews.com (دەنگی ئەمەریکا) کەشتییەکی گەشتیاری کە 150 گەشتیاری هەڵگرتووە، بڕیارە لە بەندەرێکی ئیسپانیا لەنگەر بگرێت، لەکاتێکدا بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی هانتا لەناو کەشتییەکە، 3 گەشتیار گیانیان لەدەستداوە و 4 کەسی تریش دۆخی تەندروستیان ناجێگیرە، بەڵام بەشێک لە دەسەڵاتداران و خەڵکی دژی لەنگەرگرتنی کەشتییەکەن و ڕەتیدەکەنەوە. https://www.dengiamerika.com/a/8147282.html https://www.dengiamerika.com/a/8147282.html Wed, 06 May 2026 20:38:17 +0300 ته‌ندروسـتیڤیدیۆجیهان پیاوێکی تەمەن 40 ساڵان لە ئوسترالیا دڵێکی دەستکردی بۆ دانراوە کە لە مادەی تایتانیەم دروستکراوە، ئەو کانزایەی بەوە جیادەکرێتەوە کێشی سوکە و لە ئاسن و ستیل بەهێزترە. نەخۆشەکە سێ مانگ و نیو بەم دڵە دەستکردە ژیاوە و بەهۆی جێگیربوونی باری تەندروستی نەخۆشخانەی جێهێشتووە. https://www.dengiamerika.com/a/8009395.html https://www.dengiamerika.com/a/8009395.html Thu, 13 Mar 2025 17:37:47 +0300 ته‌ندروسـتیڤیدیۆ بەپێی توێژینەوەیەکی نوێ، خواردنی بەردەوامی ماست، بەتایبەتی لە ژەمی بەیانیاندا، دەتوانێت کاریگەی بێت لە رێگریکردن بە تووشبوون لە جۆرێکی شێرپەنجەی مەترسیداری قۆڵۆن کە پێی دەوترێت "شێرپەنجەی کۆڵۆن  پرۆگزیماڵ". ئەم شێرپەنجەیە لە لای ڕاستی کۆڵۆن دروست دەبێت. بەپێی تویژینەوەکە، ماست کە پڕە لە بەکتریای زیندوو، خواردنی بەردەوامی لانیکەم دوو جار لە هەفتەیەکدا، وادەکات ڕێژەی ئەو جۆرە شێرپەنجەیە کەم بکاتەوە. هاونوسەری توێژینەوەکە شوجی ئۆگینۆ دەڵێت " پەیامەکە لەم توێژینەوەیەوە ئەوەیە کە ماست... https://www.dengiamerika.com/a/health/7983413.html https://www.dengiamerika.com/a/health/7983413.html Fri, 21 Feb 2025 19:55:56 +0300 سه‌ره‌کیجیهانته‌ندروسـتی هەتا دێت توێژینەوەکان سەبارەت بە زیانەکانی بەکارهێنانی کەلوپەلە پلاستیکییەکان زیاتر دەبن؛ لە بەدواداچوونێکدا کۆمەڵێک زانای چین دەڵێن بەکارهێنانی دەفری پلاستیکی بۆ پێچانەوە و هەڵگرتنی خۆراک دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی مەترسییەکانی نەخۆشی دڵ. لێکۆڵینەوەکە لە زانکۆی نینگژای پزیشکی دەڵێت کاتێک خۆراک، بەتایبەت لە پلەیەکی بەرزی گەرمدا، دەخرێتە ناو دەفری پلاستییەوە، گەردیلە پلاستییە بچووکەکان دەچنە ناو گەدەی مرۆڤ و لەوێوە دەگوازرێنەوە بۆ نێو سوڕی خوێن و دەبنە هۆی هەڵاوسان. بۆ گەیشتن بەم ئەنجامە،... https://www.dengiamerika.com/a/7973757.html https://www.dengiamerika.com/a/7973757.html Thu, 13 Feb 2025 20:38:43 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) توێژینەوەیەک لەسەر نزیکەی 50,000 کەسی پێگەیشتوو لە بەڕیتانیا دەریخستووە کە بە شێوەیەکی گشتی شتەکان لە بەیانیاندا باشتر دەردەکەون. بەشداربووان باسییان لەوە کردووە کە لە بەیانییاندا زیاتر دڵخۆشن و کەمتر خەمۆکی و دڵەڕاوکێییان هەیە و ڕازین لە ژیان و هەست بەوە دەکەن کە گرنگن. ئەنجامەکان هاوتان لەگەڵ ئەوەی کە سوزان ئەلبێرسی دەروونناس لە کلیڤلاند کلینیک لە ئۆهایۆ دەیبینێت. دکتۆر ئەلبێرس کە بەشدار نەبووە لە توێژینەوەکەدا دەڵێت " نەخۆشەکانم دەڵێن بەیانیان هەست بە باشی دەکەن و ئێوارانیش... https://www.dengiamerika.com/a/7967910.html https://www.dengiamerika.com/a/7967910.html Sat, 08 Feb 2025 20:40:00 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی توێژینەوە نوێیەکان ئەوە دەردەخەن ئەو کەسانەی لەکاتی خەوتن درنگ دەگەنە قوناغی خەو بینین یان قۆناغی 'ئار ئی ئیم' (REM) کە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە چەسپاندنی یادەوەرییەکان و پرۆسێسکردنی زانیارییە سۆزدارییەکاندا، لەوانەیە مەترسی تووشبوونیان بە نەخۆشی ئەلزەهایمەر زیاتر بێت. ئەم دواکەوتنە لە خەودا دەبێتە هۆی تێکدانی پرۆسەی فێربوون و یادەوەری و دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی ئاستی هۆرمۆنی سترێس (کۆرتیزۆڵ) و زیانگەیاندن بە بەشە گرنگەکانی مێشک وەکو هیپۆکامپوس. توێژەرەوان دەڵێن دەرنگ چوونە ناو قۆناغی خەو... https://www.dengiamerika.com/a/rem-sleep-alzheimer-disease/7966591.html https://www.dengiamerika.com/a/rem-sleep-alzheimer-disease/7966591.html Fri, 07 Feb 2025 22:40:17 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی ئاوی گازدار بژرادەیەکە بۆ ئەوەی خۆت لە خواردنەوە شەکردارەکان بپارێزیت و ئەمەش وایکردووە ئەم ئاوە ببێتە بژاردەیەکی تەندروست بۆ ئەوانەی مەبەستیانە کێشیان دابەزێنن. بەڵام ئایا خواردنەوەی ئاوی گازدار یارمەتیت دەدات کێشت دابەزێنیت؟  توێژینەوە نوێیەکان دەریدەخەن کە خواردنەوەی ئاوی گازدار  بۆ دابەزاندنی کێش بە تەنها ستراتیژییەکی کاریگەر نییە و  کاریگەرییەکەی زۆر کەمە. دکتۆر ئاکیرا تاکاهاشی، پزیشکی نەخۆشخانەیەک لە ژاپۆن و نووسەری توێژینەوەکە کە ئەم هەفتەیە لە گۆڤاری   (BMJ Nutrition,... https://www.dengiamerika.com/a/sparkiling-water-weight-loss/7950095.html https://www.dengiamerika.com/a/sparkiling-water-weight-loss/7950095.html Sat, 25 Jan 2025 22:56:19 +0300 سه‌ره‌کیته‌ندروسـتی توێژینەوەیەکی نوێ دەریدەخات کە ئەو کەسانەی بە تەمەنترن و دایک و باوکییان جیابوونەتەوە ڕەنگە مەترسی توشبوون بە جەڵتەی مێشک لەسەرییان زیاتر بێت بە بەراورد لەگەڵ ئەو کەسانەدا کە هەمان تەمەنییان هەیە و دایک و باوکییان جیا نەبوونەتەوە. نوسەری سەرەکی توێژینەوەکە ماری کەیت شیڵکی دەروونناس و وانەبێژ لە بەشی دەروونناسی لە زانکۆی تایندەیڵی تۆرۆنتۆ دەڵێت " توێژینەوەکەمان دەریدەخات تەنانەت دوای لەبەرچاوگرتنی زۆربەی هۆکارەکانی مەترسی توشبوون بە جەڵتەی مێشک لەوانە جگەرەکێشان و چالاکی جەستەیی و داهاتی... https://www.dengiamerika.com/a/7949047.html https://www.dengiamerika.com/a/7949047.html Fri, 24 Jan 2025 21:34:55 +0300 ته‌ندروسـتیجیهان بەڕێوەبەرایەتی خۆراک و دەرمانی ئەمەریکا FDA بڕیاری دا بە هەڵوەشاندنەوەی مۆڵەتی بەکارهێنانی داودەرمانێک کە بۆ دروستکردنی ڕەنگی سوور لە خۆراکدا بەکاردەهێندرێت و مەترسی هەیە ڕەنگە ببێتە هۆکاری تووشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجە. داودەرمانەکە بە ڕەنگی سووری ژمارە 3 (Red Dye 3) یاخود ئیریسرۆساین Erythrosine ناسراوە و ڕەنگێکی سوور لە شێوەی ڕەنگی گێلاس دەدات بە خواردنەکان. زیاتر لە خۆراکەکانی وەکو شیرینی و کێک و ئایس‌کرێم و نوقڵ و خواردنەوە ڕەنگ سوورەکان بەکاردەهێنرێت و زۆر جار تامی شاتوو... https://www.dengiamerika.com/a/7946372.html https://www.dengiamerika.com/a/7946372.html Thu, 23 Jan 2025 20:32:40 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی هیوا بۆ شێرپەنجە ڕایدەگەیەنێت، ساڵ بە ساڵ ئامارەکانی شێرپەنجە ڕوو لە زیاد بوون دەکەن لە هەرێمی کوردستاندا، دەشڵێت، لە نێو جۆرە جیاوازەکانی شێرپەنجەدا شێرپەنجەی مەمک بەرزترین ڕێژەیە. پسپۆڕێکی بواری شێرپەنجەش بەرزی ڕێژەکە بۆ چەند هۆکارێک دەگێڕێتەوە و داوا لە خانمان دەکات پشکنینی پێشوەختە ئەنجام بدەن. دکتۆر یاد نەقشبەندی، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی هیوا کە تایبەتە بە شێرپەنجە، بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند،" کۆی گشتی تۆماری کۆد لە ساڵی 2024 پێنج هەزار و نۆسەد و چل کۆد تۆمار... https://www.dengiamerika.com/a/7936738.html https://www.dengiamerika.com/a/7936738.html Tue, 14 Jan 2025 22:09:54 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کیجیهانهه‌رێمه‌ کوردیـیه‌کان voadigital@voanews.com (سنور کەریم) یەکێک لە گەورەترین لێکۆڵینەوە نێودەوڵەتییە زانستییەکان سەبارەت بە کاریگەرییەکانی خۆراک لەسەر تەندروستی دەڵێت بەکارهێنانی ئەو بەرهەمانەی ڕێژەی کالیسیۆمیان بەرزە، وەکو خواردنەوەی ڕۆژانەی شیر، ئەگەری توشبوون بە شێرپەنجەی کۆڵۆن بەشێوەیەکی بەرچاو کەمدەکاتەوە. لێکۆڵینەوەکە لە لایەن 13 پسپۆڕی بەریتانی و ئەمەریکی و نیوزلەندی و بە پشتگیری ڕێکخراوی توێژینەوەی شێرپەنجەی بەریتانیا ئەنجامدراوە و لە جۆرناڵی پەیوەندییەکانی سروشت بڵاوکراوەتەوە. دەڵێت خواردنی 300 میلیگرام کالسیۆم لە ڕۆژێکدا کە هاوتایە... https://www.dengiamerika.com/a/7934104.html https://www.dengiamerika.com/a/7934104.html Sun, 12 Jan 2025 21:02:06 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کیجیهان voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) لێکۆڵینەوەیەکی نێودەوڵەتی دەڵێت شیانی هەیە بەکارهێنانی ڕۆژانەی کەلوپەلی پلاستیکی نێوماڵ گاریگەریی دروستکردبێت لەسەر ملیۆنان کەیسی نەخۆشی دڵ و جەڵتەی مێشک و مردن لە چەند ساڵی ڕابردوودا. لێکۆڵینەوەکە دەڵێت ئەو کەلوپەلانەی نێوماڵ کە پلاستیکی جۆری بیسفۆناڵ (BPA) و لە گرووپی پلاستیکەکانی فاڵیت (DEHP) و پۆلیبریمینەیتد بایفینیل (PBDE) لە پێکهاتەکەیاندا هەیە، ماددە کیمیاوییەکانیان دەچن بۆ ناو جەستەی مرۆڤ و ئەگەری هەیە کاریان کردبێتە سەر نەخۆشکەوتن و مردنی ملیۆنان کەس. ئەم جۆرانەی پلاستیک لە... https://www.dengiamerika.com/a/7925043.html https://www.dengiamerika.com/a/7925043.html Sun, 05 Jan 2025 20:19:48 +0300 ته‌ندروسـتیسه‌ره‌کی voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن)