https://www.dengiamerika.com/z/2199 زانست و ته‌کنه‌لۆجیا https://www.dengiamerika.com/Content/responsive/VOA/ku-CKB/img/logo.png https://www.dengiamerika.com/z/2199 ku 2026 - VOA 60 Mon, 20 Jul 2026 21:32:00 +0300 Pangea CMS – VOA نەتەوە یەکگرتووەکان 20ی مانگی حەوت وەک "ڕۆژی جیهانی مانگ" یاد دەکاتەوە کە ساڵڕۆژی یەکەم نیشتنەوەی مرۆڤە لەسەر مانگ لە ساڵی 1969دا کە لە میانەی ئەرکی مێژوویی ئەپۆلۆ 11دا بەڕێوەچوو. نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی 2021دا ئەم ڕۆژەی دیاریکردووە بە مەبەستی پەرەپێدانی هاوکاری نێودەوڵەتی لە بەکارهێنانی ئاشتیانەی واڵایی ئاسمان و بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری گشتی سەبارەت بە مانگ. نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژەی بەوەشکردووە ئەم ڕۆژە نەک تەنها یادی یەکێک لە گرنگترین دەستکەوتە زانستییەکانی سەدەی بیستەم... https://www.dengiamerika.com/a/8173538.html https://www.dengiamerika.com/a/8173538.html Sun, 19 Jul 2026 18:12:23 +0300 جیهانسه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیا پیاوە سەهۆڵییەکەی ئۆتزی ئەو مرۆڤە بوو کە نزیکەی 5 هەزار و 300 ساڵ لەمەوبەر گیانی لەدەست دا و لە ناوچە شاخاوییەکانی ئیتالیا بەهۆی سەرما و سۆڵەوە جەستەی بە تەواوی پارێزراو مایەوە. زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە گەدەی ئەو کەسە بڕێکی زۆر لە خومرەی تێدایە کە بە زیندوویی ماوەتەوە https://www.dengiamerika.com/a/8170017.html https://www.dengiamerika.com/a/8170017.html Thu, 09 Jul 2026 22:40:19 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاڤیدیۆ دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا فەرمانی دروستکردنی کۆمپیوتەرێکی بەهێزی بە تەکنەلۆژیای کوانتەم واژۆ کرد. ئامانج لە دروستکردنی ئەم کۆمپیوتەرە ئەوەیە کە بۆ کاری توێژینەوە و پاراستنی سیستەمی دیجیتاڵی ئەمەریکا بەکار بێت و پێشبینی دەکرێت ساڵی 2028 ئامادە بێت. لە هەمانکاتدا سەرۆکی ئەمەریکا فەرمانی کرد کە ڕێکاری پێویست بگیرێتە بەر بۆ پاراستنی ئاساییشی کۆمپیتەریی حکوومەتی ئەمەریکا لە پەلامارە سایبیرییەکان کە لە لایەن کۆمپیتەری دروستکراو بە سیستەمی کوانتەم ئەنجام... https://www.dengiamerika.com/a/8163937.html https://www.dengiamerika.com/a/8163937.html Tue, 23 Jun 2026 22:57:41 +0300 سه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیائه‌مه‌ریکا لە کەنەدا پیسایی بەستووی سمۆرە دۆزرایەوە کە بووەتە "گەنجینەیەکی بەنرخ" بۆ کۆکردنەوەی کۆمەڵێک دی ئێن ئەی کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە 700 هەزار ساڵ لەمەوبەر، لە نێوانیان دی ئێن ئەی ئەو گیاندارە لەناوچووانەی کە هەوڵی گێڕانەوەیان دەدرێت. زانایانی کەنەدا ڕایانگەیاند لە ناوچەی دوورەدەستی یوکۆن لە باکوری ڕوژئاوای کەنەدا پاشماوەی بەستووی سمۆرەیان دۆزیوەتەوە کە پێکهاتەی دی ئێن ئەی لە نێوان 30 هەزار ساڵ بۆ 700 هەزار ساڵ لەمەوبەری تێدایە. ئەم دۆزینەوەیە یارمەتی زانایان دەدات لێکۆڵینەوەی... https://www.dengiamerika.com/a/8159735.html https://www.dengiamerika.com/a/8159735.html Thu, 11 Jun 2026 17:49:20 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کی دەزگای ئەمەریکا بۆ واڵایی، ناسا، سێ ئاسمانگەڕی ئەمەریکی و یەک ئیتاڵی دەستنیشانکرد بۆ ئەوەی ببنە ئەندامی تیمی ئاسمانگەڕی ئارتمیس سێ بە مەبەستی تاقیکردنەوەی ژمارەیەک تەکنەلۆژیای جیاواز لە چوارچێوەی ئامادەکارییەکان بۆ گەڕاندنەوەی ئاسمانگەڕان بۆ سەر ڕووی مانگ. بڕیارە گەشتی ئەو تیمە لە ساڵی 2027 و بۆ ماوەی دوو هەفتە ئەنجام بدرێت. ناسا ئومێدەوارە کە گەشتی ئارتمیس چوار بۆ گەڕاندنەوەی ئاسمانگەڕان بۆ سەر ڕووی مانگ لە ساڵی 2028دا ئەنجام بدرێت، ئەمەش یەکەمین گەشتی گەڕانەوەی مرۆڤ دەبێت لە زیاتر لە50... https://www.dengiamerika.com/a/8159403.html https://www.dengiamerika.com/a/8159403.html Wed, 10 Jun 2026 21:43:08 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا توژینەوەیەکی بەرفراوان لەسەر نەهەنگی سپی (بێلوگا) لە ناوچەی باکوری گۆی زەوی دەریدەخات ئەم جۆرە بوونەوەرە دەریاییە، سیستەمێکی جووتبوونی زۆر ئاڵۆزتری هەیە لەوەی پێشتر بیری لێکراوەتەوە دەرکەوتووە هەردوو ڕەگەزی نێر و مێی ئەم بوونەوەرە، ڕەفتارێکی فرەهاوسەریان هەیە و توێژەران تێبینیی ئەوەیان کردووە کە ئەم نەهەنگانە بەردەوام لەگەڵ جۆری نوێ جووت دەبن و پابەند نین بە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ تەنیا یەک نێر یان یەک مێ. نەهەنگی سپی جۆرێک لە شیردەری دەگمەنە و لە ژێر چیا بەفرینەکانی باکوری گۆی زەویدا... https://www.dengiamerika.com/a/8157266.html https://www.dengiamerika.com/a/8157266.html Thu, 04 Jun 2026 16:35:29 +0300 سه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیائه‌مه‌ریکا توێژەران لە توێژینەوەیەکی نوێدا دەتوانن بۆ یەکەمجار چالاکی دەمارەکانی تەواوی مێشک لەکاتی کردارێکی کۆمەڵایەتیدا لە ماسی زیبرادا تۆمار بکەن و ئەمەش دەریدەخات کە بڕیاری نزیکبوونەوە لە هاوجۆرێک پیش ئەوەی بە کردەوە هەنگاوی بۆ هەڵبگیرێت، لە تۆڕێکی فراوانی ناوچەکانی مێشکدا بڕیاری لەسەر دەدرێت. بۆچی و چۆن لە کەسێکی دیکە نزیک دەبینەوە؟ ئەم پرسیارە لە زانکۆی عیبریی ئورشەلیم توێژینەوەی لەسەر کراوە و وەڵامەکە ئەوەیە کە مێشک بە چەند چرکەیەک پێش هەر هەنگاوێکی کرداری بڕیاری خۆی لەسەر ئەمە... https://www.dengiamerika.com/a/8156473.html https://www.dengiamerika.com/a/8156473.html Tue, 02 Jun 2026 18:59:37 +0300 سه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیاڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستته‌ندروسـتی گۆڕستانێکی نیویۆرک بووەتە جێگەی سەرنجی زانستی، دوای ئەوەی توێژەرانی زانکۆی کۆرنێل بۆیان دەرکەوت لە ژێر خاکی گۆڕستانەکەدا نزیکەی 5 ملیۆن و 500 بۆ 600 هەزار هەنگ دەژین. گۆڕستانی ئیست لەون دەکەوێتە باکوری ڕۆژئاوای شاری نیویۆرک و بە ڕووکەش شوێنێکی بێ دەنگە، بەڵام زانایان لە توێژینەوەیەکدا دەڵێن ژێر خاکی گۆڕستانەکە بووەتە "ژینگەیەکی جەنجاڵ،" بە شێوەیەک شیانی هەیە یەکێک لە گەورەترین و کۆنترین مۆڵگەی هەنگ بێت لە جیهاندا. توێژەران لە زانکۆی کۆرنێل جۆری هەنگەکەیان بە ئەندرینا ڕێگولاریز (Andrena... https://www.dengiamerika.com/a/8154930.html https://www.dengiamerika.com/a/8154930.html Thu, 28 May 2026 20:38:01 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا زانکۆی کالیفۆڕنیای سان دیێگۆ دەرمانێکی نوێ دەدۆزێتەوە کە چەوری سەر جگەر دەکاتە ئامانج پێش ئەوەی مردنێکی بێدەنگ بۆ نەخۆشەکان بهێنێتە ئاراوە. ئەمەش دەتوانێت گۆڕانکارییەکی گەورە بێت لە بواری نەخۆشییەکانی جگەر و شەکرەی جۆری دووەم. توێژەرانی زانکۆی کالیفۆڕنیای سان دیێگۆ چارەسەرێکی نوێیان بە ناوی (ION224) تاقی کردووەتەوە کە بە پێشکەوتنێکی گرنگ بۆ چارەسەری ئەم نەخۆشییانە دادەنرێت و کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر قەڵەوی و شەکرەی جۆری دوو هەیە. ئەم نەخۆشییانە بە بێدەنگی گەشە دەکەن و لە کۆتاییدا دەبنە... https://www.dengiamerika.com/a/8154546.html https://www.dengiamerika.com/a/8154546.html Wed, 27 May 2026 20:47:34 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیا دەزگای ئەمەریکا بۆ واڵایی، ناسا، ڕایگەیاند لە کۆتایی ئەمساڵدا سێ ئەرکی تایبەت بە پرۆسەی دانانی بکەی هەمیشەیی مرۆڤ لەسەر ڕووی مانگ ئەنجام دەدات و بۆ ئەم مەبەستە گرێبەستی لەگەڵ چوار کۆمپانیا کردووە. ناسا ڕایگەیاند هەنگاوەکان لە چەند مانگی داهاتوودا چڕ دەکاتەوە بۆ ئامادەکردنی جەمسەری باشووری مانگ بۆ نیشتنەوەی ئاسمانگەڕان و دانانی یەکەم بنکەی هەمیشەیی مرۆڤ. گەشتەکانی کۆتایی ئەمساڵ بە سێ قۆناغ دەبن و مرۆڤ لەگەڵ خۆیان نابەن، بەڵکو کەلوپەلی زانستی پێویست هەڵدەگرن بە مەبەستی ئامادەکاری زیاتر لەسەر... https://www.dengiamerika.com/a/8154510.html https://www.dengiamerika.com/a/8154510.html Wed, 27 May 2026 17:57:40 +0300 ئه‌مه‌ریکاجیهانزانست و ته‌کنه‌لۆجیا کۆمپانیایەک لە ئەمەریکا دەڵیت زاناکانی توانیویانە بە سەرکەوویی 26 جوجەڵە هەڵبهێنن، بە بەکارهێنانی کۆمەڵێک توێکڵی هێلکە کە بە شێوەی سێ ڕەهەندی لە سلیکۆن دروستکراون. کۆمپانیای کۆلۆساڵ بایۆسایەنس ڕایگەیاند زاناکانی کۆمەڵێک دەفریان بە شەش گۆشەیی لە شێوەی شانەی هەنگ دروستکردووە، بە جۆرێک ئەو مەرجانە دابیندەکەن کە لە توێکڵی هێلکەیەکی ئاساییدا هەن. دواتر زاناکان پێکهاتەی هێلکەی پیتێنراویان خستووەتە ناو دەفرەکان و برێکی گونجاو کالیسیۆمیان تێکەڵ کردووە. هەروەها توێکڵە دەستکردەکان چینێک لە... https://www.dengiamerika.com/a/8152801.html https://www.dengiamerika.com/a/8152801.html Fri, 22 May 2026 19:22:57 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا دوای ئەوەی کۆمپانیای بریاسێڵی ئەمەریکایی توانی هاوکاریی دارایی بە بڕی دوو ملیۆن دۆلار لە پەیمانگەی نیشتمانیی ئەمەریکا بۆ شێرپەنجە وەربگرێت، ڕایدەگەیەنێت توانیویەتی چارەسەرێکی نوێ بۆ شێرپەنجەی پڕۆستات گەشە پێ دەدات. ئەم چارەسەرە نوێیە تایبەتە بەو کەسانەی کە چارەسەرە هەنووکەییەکان کاریگەریی ئەرێنیان لەسەر دروست ناکەن. دکتۆر ولیام ولیامز بەڕێوەبەری جێبەجێکاری بریاسێڵ لە ڕاگەیەندراوێکدا گوتی، ''خۆشحاڵین بەڕاگەیاندنی دروستکردنی بریا-پرۆس+ کە چارەسەری شێرپەنجەی پرۆستات دەکات و داهێنانێکی... https://www.dengiamerika.com/a/8151732.html https://www.dengiamerika.com/a/8151732.html Tue, 19 May 2026 22:11:11 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیا ئاسمانگەڕانی ئارتمیسی 2 کە توانیویانە زیاتر لە 406 هەزار کیلۆمەتر دوور بکەونەوە لە زەویەوە، ڕەنگە ئەمشەو لە هەر کات زیاتر پێویستیان بە نزا و هیواخوازی ئێمە بێت. چونکە کاتێک کەشتییەکەیان دەگاتە بەرگەهەوای زەوی، گەرمی بەرگی دەرەوەی زیاتر لە 2 هەزار و 700 پلەی سەدی تێپەڕ دەکات. بڕیارە گەشتی ئارتمیس 2 ئەمڕۆ هەینی کاتژمێر هەشت و حەوت خولەکی ئێوارە بە کاتی واشنتن (سێ و حەوت خولەکی بەیانی ڕۆژی شەممە بە کاتی هەولێر) کۆتایی بێت. کەشتی ئۆڕایۆن کە سێ ئاسمانگەڕی ئەمەریکایی و یەکێکی کەنەدایی... https://www.dengiamerika.com/a/8136548.html https://www.dengiamerika.com/a/8136548.html Fri, 10 Apr 2026 23:12:25 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) هەوڵی ئەمجارەی ئەمەریکا بۆ ناردنی مرۆڤ بۆ سەر مانگ تەنها ئەنجامدانی گەشتێکی کاتی نییە، بەڵکو ئامانج لێی بونیاتنانی بنکەیەکی مانەوەی هەمیشەیییە. دوای تێپەڕبوونی 53 ساڵ بەسەر نیشتنەوەی کۆتا گروپی ئاسمانگەڕانی واڵایی لەسە ڕووی مانگ لەلایەن ئەمەریکاوە، ئاژانسی ناسا جارێکی تر هەوڵەکانی چڕکردووەتەوە بۆ گەڕانەوە بۆ ئەوێ و دامەزراندنی بنکەیەک بە بودجەی 20 ملیار دۆلار. بەڕێوەبەری ناسا، جێرد ئایسەکمان، ڕۆژی سێشەممە ڕایگەیاند، "ئامانجەکە تەنها بریتی نییە لە گەیشتن بە مانگ، بەڵکو مانەوەیە... https://www.dengiamerika.com/a/8130803.html https://www.dengiamerika.com/a/8130803.html Wed, 25 Mar 2026 17:38:59 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) ئاژانسی واڵایی ئەمەریکا، ناسا، دوای زیاتر لە 50 ساڵ دووبارە دەگەڕێتەوە بۆ مانگ و وا بڕیارە لە چەند ڕۆژی داهاتوودا چوار کەشتیوانی واڵایی بنێرێت بۆ دەوری مانگ. گەشتەکەی ناسا کە بە ئارتێمیس 2 ناسراوە سێ کەشتیوانی ئەمەریکایی و کەشتیوانێکی کەنەدایی هەڵدەگرێت و نزیکەی دە ڕۆژ دەخایەنێت. کەشتییەکە ئەمجارە لە لەسەر ڕووی مانگ نانیشێتەوە و تەنانەت ناشچێتە خولگەی مانگ، بەڵکو لە زەوییەوە بەرەو مانگ دەڕوات و دوای خولێک بە دەوری مانگدا، دووبارە دەگەڕێتەوە بۆ زەوی. سەرکەوتنی ئەم ئامانجە یارمەتی ناسا... https://www.dengiamerika.com/a/8107162.html https://www.dengiamerika.com/a/8107162.html Tue, 27 Jan 2026 19:25:06 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیا لە هەنگاوێکی گەورەی پزیشکیدا، زانایان لە ئەمەریکا ڕێگایەکیان دۆزیوەتەوە بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی زۆر کارا خانەی پێست بگۆڕدرێت بۆ خانەی مێشک. زانستی "پزیشکیی دووبارە بوونیادنانەوە" یەکێکە لەو بوارانەی کە ئەگەری وەرچەرخانی گەورەی بۆ مرۆڤایەتی هەیە لە ڕێگەی چاککردنەوە یان گۆڕینی شانە و ئەندامە تێکچووەکانی لەش. سەرکەوتنی ئەم زانستە دەبێتە هۆی دۆزینەوەی چارەسەر بۆ چەندین نەخۆشی وەکو پارکینسۆن و ئەلزەهایمەر و سۆفان و تەنانەت شێرپەنجە. هەروەها ئەم زانستە هاوشانی پێشکەوتنەکانی ژیری دەستکرد، دەتوانێت... https://www.dengiamerika.com/a/8010900.html https://www.dengiamerika.com/a/8010900.html Fri, 14 Mar 2025 21:40:48 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کی voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) زانایانی شوێنەوارناسی دەڵێن پارچەی کەلـلەسەری مرۆڤیان لە یەکێک لە ئەشکەوتەکانی باکوری ئیسپانیا دۆزیوەتەوە کە مێژووەکەی بە لایەنی کەمەوە دەگەڕێتەوە بۆ نێون ملیۆنێک و 100 هەزار ساڵ بۆ ملیۆنێک و 400 هەزار ساڵ لەمەوبەر. ئەم دۆزینەوەیە تێگەیشتنمان سەبارەت بە مێژووی پەرەسەندنی مرۆڤ لە ئەوروپا و جیهان دەباتە قۆناغێکی نوێوە. پاشماوەی مرۆڤەکە ساڵی 2022 لە یەکێک لە ئەشکەوتەکانی زنجیرەچیای ئاتاپوێرکا لە باکوری ئیسپانیا دۆزرایەوە. پێکهاتووە لە بەشی چەپی کەلـلەسەری کەسێکی پێگەیشتوو. زانایان هەتا ئێستا... https://www.dengiamerika.com/a/8009562.html https://www.dengiamerika.com/a/8009562.html Thu, 13 Mar 2025 19:08:41 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کی voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) شوێنەوارناسان دەڵێن بەڵگەی زانستی نوێیان دۆزیوەتەوە کە دەیسەلمێنێت باوانی ئێمە زۆر لەوە زیرەکتربوون کە پێشبینی کراوە، بە شێوەیەک نزیکەی ملیۆنێک و 500 هەزار ساڵ لەمەوبەر توانیویانە کەرەستە لە ئێسکی ئاژەڵ دروستبکەن. لێکۆڵینەوەیەکی زانستی کە دوێنێ (5ـی سێی 2025) لەگۆڤاری سروشت بڵاوکراوەتەوە دەڵێت، شیکاری 27 پارچە ئێسک کە لە باکوری تەنزانیا دۆزراونەتەوە دەیسەلمێنێت لەلایەن باوانی مرۆڤەوە تیژکراون و شێوەیان گۆردراوە. ئێسکەکان پاشماوەی فیل و ئەسپی ئاوین، بۆ یەکەم جار ساڵی 2018 دۆزرانەوە... https://www.dengiamerika.com/a/8001153.html https://www.dengiamerika.com/a/8001153.html Thu, 06 Mar 2025 20:23:12 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کی voadigital@voanews.com (ڕێکار حسێن) کۆمپانیایەکی ئەمەریکی تایبەت بە بژاری جینەکان لە تەکساس جۆرێک لە مشکی بەرهەمهێناوە کە خاوەنی توکی درێژ و ڕەنگ زەردە. سەرکەوتنی تاقیکردنەوەکە هەنگاوێکی گرنگە لە زانستی دەستکاری جینەکان، کە دەکرێت لە داهاتوودا ژیانی مرۆڤ بە شێوەیەکی فراوان بگۆڕێت. https://www.dengiamerika.com/a/7997640.html https://www.dengiamerika.com/a/7997640.html Tue, 04 Mar 2025 23:41:33 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاڤیدیۆ کۆمپانیای مایکرۆسافت ڕایدەگەیەنێت کە بەرنامەی سکایپ تا ماوەیەکی کەمیتر بەردەست دەبێت و دوای ئەوە بەکارهێنەران دەبێت بۆ هەمیشە ماڵئاوایی لەو بەرنامەیە بکەن و بڕیاری داخستنی بۆ هەمیشە دراوە. کۆمپانیای تەکنەلۆژیای ئەمەریکایی ڕۆژی هەینی 28ی مانگی دوو بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند داخستنی سکایپ یارمەتی مایکرۆسافت دەدات بۆ ئەوەی بتوانێت سەرنجی خۆی زیاتر بخاتە سەر تیمز(Teams) کە خزمەتگوزارییەکی تایبەتی خودی کۆمپانیاکەیە. هەروەها مایکرۆسافت وایکردووە بەکارهێنەرانی سکایپ هەست بە... https://www.dengiamerika.com/a/7992890.html https://www.dengiamerika.com/a/7992890.html Fri, 28 Feb 2025 22:43:08 +0300 جیهانسه‌ره‌کیزانست و ته‌کنه‌لۆجیا