https://www.dengiamerika.com/z/2066 بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا هەواڵ و ڕاپـۆرت هەیە لەسەر ڕووداوەکانی تەواوی جیهان بە تایبەتی سیاسیـیەکان و ئەوانەشی پەیوەستن بە مافی مرۆڤ و ئازادیـیەکان. https://www.dengiamerika.com/Content/responsive/VOA/ku-CKB/img/logo.png https://www.dengiamerika.com/z/2066 ku 2026 - VOA 60 Thu, 12 Nov 2026 23:18:45 +0300 Pangea CMS – VOA نوێنەرانی سەرۆک ترامپ بۆ نێوەندگیری لە نێوان ئۆکراینا و ڕووسیا، جێرید کوشنەر و ستیڤ ویتکۆف، ڕۆژی پێنجشەممە چاویان بە ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی ڕووسیا کەوت. بە گوێرەی ئاژانسی هەواڵیی تاسی ڕووسیا، جێرید کوشنەر بە ڤلادیمێر پوتنی گوتووە کە ''هەندێک گۆڕانکاری لە لای ئەوروپیەکان دەبینین؛ ئەوان خواستی بەشداریکردنیان لە دانوستانەکان و کۆتاییهێنان بەم ململانێیەیان هەیە.'' هەروەها یوری یوشاکۆڤ یاریدەدەری سەرۆکی ڕووسیا گوتی، ''گفتوگۆ و ئاڵوگۆڕی بیروڕاکان بە تەواوی جەوهەری و بنیاتنەر و دڵسۆزانە و بەسوود بوون، هەروەک هەموو گفتوگۆکانی پێشوومان." بەر لە بەڕێکەوتنی بۆ ڕووسیا، جێرید کوشنەر لە ئەبوزەبییەوە قسەی بۆ ڕاگەیاندنەکان کرد و گوتی کە گفتوگۆکانیان بەرەوپێشچوونیان بەخۆیەوە بینیوە. هەروەها کار لەسەر ئازادکردنی ژمارەیەکی زۆر دیل دەکەن. هاوکات لەگەڵ کۆبوونەوەکانی مۆسکۆ، لوتکەی کۆمەڵگەی سیاسی ئەوروپا لە دبلن بەڕێوە دەچێت و زۆرێک لە سەرکردەکانی ئەورووپا لە دبلنی پایتەختی ئێرلەندا کۆبوونەوەکانیان بەردەوامە، کە تێیدا بابەتی ئاشتی ئۆکراینا لەگەڵ ڕووسیا یەکێکە لە تەوەرە سەرەکییەکان. ڤلادیمێر زێلێنسکی سەرۆکی ئۆکراینا لەو بارەیەوە سوپاسی سەرکردەکانی ئەورووپای کردووە و نووسیویەتی ''ئەمڕۆ لە دبلن، کۆبوونەوەی گشتیی هاوڕێیانی ئۆکراینا، گەورەترین پاڵپشتەکانمان، بەڕێوە چوو.'' هەروەها مارک ڕووتە سکرتێری ناتۆ لە بارەی کۆبوونەوەکانی دبلن لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس نووسیویەتی، ''لە کاتێکدا هەوڵەکان بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی دژ بە ئۆکراینا بەردەوامن، تیشکمان خستە سەر گرنگی پشتیوانیی جێگری بۆ ئۆکراینا.'' ئەمە لە کاتێکدایە چاوەڕوان دەکرێت هەردوو نوێنەری سەرۆکی ئەمەریکا بۆ نێوەندگیری لە نێوان ئۆکراینا و ڕووسیا بگەنە دبلن و لەگەڵ ڤلادیمێر زیلینسکی دوایین پێشهاتەکان گفتوگۆ بکەن. https://www.dengiamerika.com/a/8223025.html https://www.dengiamerika.com/a/8223025.html Thu, 12 Nov 2026 22:34:45 +0300 جیهانسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا مارکۆ ڕوبیو وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا و وانگ یی وەزیری دەرەوەی چین لەسەر داوای پەکین بە تەلەفۆن گفتوگۆیان کرد. بەپێی بەیاننامەیەکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا، هەردوولا لەسەر گرنگی گفتوگۆی مانادار لەسەر ئاستی سەرکردایەتی بۆ پێشخستنی ئامانجەکانی وەک ئاشتی و داماڵینی چەکی ئەتۆمی ڕێککەوتوون، بەتایبەت لە ئەگەری هەر کۆبوونەوەیەکی سێ قۆڵی لەگەڵ ڕووسیادا. ئەم بانگەوازە پێش سەردانێکی پلان بۆ داڕێژراوی دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمەریکا دێت بۆ چین لە هەفتەی داهاتوودا بۆ بەشداری لە لوتکەی هاوکاری ئابووری ئاسیا و زەریای هێمن لە شێنژن و سەردانەکەی سەرۆکی چین شی جینپینگ لە مانگی داهاتوودا بۆ فلۆریدا بۆ بەشداری لە لوتکەی گرووپی 20. لە پەیوەندییەکەدا، ڕوبیۆ و وانگ جەختیان لەسەر پابەندبوونی هەردوو سەرکردەکە کردەوە بۆ بنیاتنانی "پەیوەندییەکی ستراتیژی بنیاتنەر و سەقامگیر لەسەر بنەمای ڕێزگرتن و دادپەروەری ." لە ڕاپۆرتی سەرەتایی فەرمی پەکین هیچ باسێک لەسەر چەکداماڵینی ئەتۆمی یان کۆبوونەوەی سێ قۆڵی لەگەڵ ڕووسیا نەکراوە، تەنیا جەخت لەسەر ئامادەیی چین کراوەتەوە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییەکان و هەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان. دۆناڵد ترامپ لەم دواییانەدا هیوای خواست کە لە پەراوێزی کۆبوونەوەکە لەگەڵ شی جینپینگ و ڤلادیمێر پوتن لەسەر کۆتایی هێنان بە شەڕ لەگەڵ کۆماری ئیسلامی و پێشخستنی هەوڵەکان بۆ داماڵینی چەکی ئەتۆمی وتووێژ بکات. https://www.dengiamerika.com/a/8222848.html https://www.dengiamerika.com/a/8222848.html Thu, 12 Nov 2026 14:51:09 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیجیهان داواکارانی گشتیی ڕووسیا لە دادگا داوایان کردووە سزای 15 ساڵ زیندانیکردن بەسەر ماریا بۆنتسلەر، پارێزەری دیاری شاری کالینینگراد، بسەپێندرێت بە تۆمەتی "خیانەتی گەورە" لە نیشتیمان. بۆنتسلەر بەوە ناسراوە کە پارێزگاریی لە تۆمەتبارانی دۆسییە سیاسییە هەستیارەکان دەکات. ناوبراو لە کۆتایی مانگی چواری ساڵی 2025 دەستگیرکرا و لەو کاتەوە تا ئێستا لە زیندانی پێش دادگاییکردندا ڕاگیراوە. ڕێکخراوی سلۆڤۆ زاشچێتی کە بە مانای ''پەیامێک بۆ بەرگری'' دێت یەکەم لایەن بوو هەواڵەکەی بڵاوکردەوە، بە پشتبەستن بە ئیلیا سیدۆرۆڤی پارێزەر، کە لە زینداندا سەردانی بۆنتسلەری کردبوو. سیدۆرۆڤ تاوەکو مانگی حەوتی ساڵی 2026 ئەندامی تیمی بەرگریی بۆنتسلەر بوو، دواتر لە دۆسییەکە دوورخرایەوە. چاودێران پێشبینی دەکەن ڕۆژی چوارشەممە بۆنتسلەر دوا وتەی خۆی لە دادگا پێشکەش بکات، پێش ئەوەی بڕیاری کۆتایی دەربکرێت. لە سەرەتادا ئەم پارێزەرە تۆمەتباربوو بە هەبوونی هەماهەنگییەکی نهێنی لەگەڵ دەوڵەتێکی بیانیدا. لێکۆڵەرەوان ئاماژەیان بەوە دابوو کە بۆنتسلەر زانیاریی دەربارەی ئەفسەرانی ئاسایشی ڕووسیا داوە بە دەزگای ئاسایشی ئۆکراینا. دواتر دەسەڵاتداران جۆری دۆسییەکەیان گۆڕی بۆ ''ناپاکی گەورە لە نیشتیمان،'' کە تۆمەتێکە بەپێی یاسای ڕووسیا سزاکەی تاوەکو 20 ساڵ زیندانیکردن دەڕوات. بۆنتسلەر لە ئێستادا لە ناوەندێکی ڕاگرتندا لە کالینینگراد دەستبەسەرە. بەپێی وتەی پارێزەرەکەی بۆنتسلەر، دۆخی تەندروستی لە زینداندا تێکچووە بەهۆی ئاڵۆزییەکانی نەخۆشی شەکرە و بەرزبوونەوەی پەستانی خوێنەوە. ڤالێریا ڤیتۆشکینای پارێزەر لە ڕێکخراوی سەربەخۆی مافی مرۆڤی OVD_Info، بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند کە بارودۆخی جەستەیی بۆنتسلەر وەک نیگەرانییەکی سەرەکیی ماوەتەوە. گوتیشی، ''بەداخەوە بارودۆخی تەندروستی باش نیە، هەمووان دەزانن کە بنکەکانی ڕاگرتن و زیندانەکانی ڕووسیا شوێنی زۆر سەختن. زۆرجار مامەڵەی خراپ لەگەڵ زیندانیان دەکرێت و خزمەتگوزاری پزیشکی گونجاو بەردەست نیە." داکۆکیکاران لە مافەکانی مرۆڤ بە بەردەوامی نیگەرانییان دەربڕەوە سەبارەت بە تەندروستی بۆنتسلەر و مەرجەکانی دەستبەسەرکردنی، لە کاتێکدا چاوەڕێی ئەنجامی دادگاییکردنەکەی دەکەن. ڤیتۆشکینا ئەوەشی خستەڕوو، ''ئەگەر کەسێک نەخۆشی درێژخایەنی هەبێت، دەکرێت لە زینداندا زۆر خراپتر بێت، ئەمەش ڕێک ئەوەیە کە لە دۆسییەی ئەودا ڕوویداوە. لە قۆناغێکدا هۆشی خۆی لە دەستدا و هاوکاریی پزیشکی پێویستی پێشکەش نەکرا.'' گوتیشی، ''سەرسام نابێت ئەگەر بڕیاری دادگا نزیک بێت لەوەی داواکارانی گشتی داوای دەکەن.'' دۆسییەکانی ناپاکی لە نیشتیمان دەکرێت سزای زیندانی تاهەتاییان لەگەڵدا بێت. بەڵام یاسای ڕووسیا زیندانیکردنی هەتاهەتایی بۆ ژنان قەدەغە دەکات. لەبەرئەوە بەپێی وتەی ڤیتۆشکینا، '' گەورەترین سزا 20 ساڵ زیندانیکردنە.'' پارێزەرەکەی مافی مرۆڤ تیشکی خستەسەر هەڵسوکەوتی نائاسایی و توندی دەزگاکانی ئاسایشی ناوخۆ و گوتی، ''دەردەکەوێت کە دەزگای ئاسایشی فیدڕاڵی ناوخۆیی بایەخێکی تایبەتی بەم دۆسییەیە داوە. ئێمە ئاستێکی نائاسایی لە توندی و هەڵوێستێکی زۆر نەرێنی بەرامبەری دەبینین. بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ئەوانەی ڕوویان داوە، سەرسام نابم ئەگەر سزای کۆتایی نزیک بێت لەو ماوەیەی کە داواکارانی گشتی داوای دەکەن.'' هەروەها ئاماژەشی بەوە دا کە بۆنتسلەر بەردەوام بەرگریی لەو کەسانە کردووە کە لە دۆسییەکانی دەزگای ئاسایشی فیدڕاڵی ناوخۆی ڕووسیادا دادگایی کراون. https://www.dengiamerika.com/a/8221606.html https://www.dengiamerika.com/a/8221606.html Wed, 11 Nov 2026 22:59:58 +0300 جیهانسه‌ره‌کی وەزارەتی دادی ئەمەریکا تۆمەتی نوێی تیرۆریستی ئاڕاستەی سێ کەس کرد بەوەی پلانیان گێراوە بۆ هێرشکردنە سەر بنکەیەکی ئاسمانی بەریتانیایی کە لەلایەن هێزەکانی ئەمەریکاوە بۆ لێدانی ئامانجەکان لە ئێران بەکارهێنراوە. لە نێوانیاندا کەسێک هەیە کە وەزارەتی دەرەوەی دەڵیت هەوڵی داوە پەیامی کۆدکراو لە ناو زیندانێکی نیویۆرکەوە بۆ هاوئاهەنگەکانی بنێرێت. داواکارانی گشتی ڕایانگەیاند محەمەد باقر سەعدی، کە هەڵگری ڕەگەزنامەی ئێرانی – عێراقییە، پەیوەندییە تەلەفونییەکانی لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەی لە عێراق بەکارهێناوە بۆ هەوڵدان لە پێناو گواستنەوەی زانیاریی پەیوەندیدار بە پلانێکی گومانلێکراوی مانگی نۆوە لە بنکەی ئاسمانی ڕاف فێرفۆرد لە بەریتانیا. سەعدی مانگی چوار دەستگیرکرا و ڕادەستی دەسەڵاتدارانی ئەمەریکایی کرا بەهۆی پەیوەندییەوە بە تۆمەتی دیکەوە، لەوانە کارکردن بۆ هەماهەنگیکردن و بەرەوپێشبردنی پڕوپاگەندەی هێرشەکان دژی بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا و شوێنەکانی کۆمەڵگەی جووەکان لە ئەمستردام، پاریس لەندەن و نیویۆرک. داواکارانی گشتی ئاماژە بەوە دەکەن کە سەعدی فەرماندەیە لە کەتیبەکانی حزبوڵای عێراقی و لەگەڵ سوپای پاسدارانی ئێراندا کاری کردووە، کە ئەمەریکا هەردووکیانی وەکو ڕێکخراوی تیرۆریستی ناساندووە. وەزیری دادی ئەمەریکا تۆد بلانچ لە ڕاگەیەندراوێکدا گوتی، ''ئەو تۆمەتبارانەی لە تۆمەتنامەکەدا ناوییان هاتووە، هاوکاریی دوو ڕێکخراوی تیرۆریستی بیانییان کردووە. گوایە سەعدی لە ڕۆژانی پێش هەوڵی پلانە تیرۆریستییەکەدا هەماهەنگی لەگەڵ تۆمەتبارەکانی دیکەدا کردووە. وەزارەتی داد لە هەڵوەشاندنەوەی تۆڕە تیرۆریستییەکان و پاراستنی گەلی ئەمەریکا لە ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان بەردەوام دەبێت.'' تۆمەتنامەکە ڕۆژی سێشەممە ئاشکرا کرا و ئاماژە بەوە دەدات کە سەعدی پەیوەندی لەگەڵ سەرکردایەتی باڵای سوپای پاسداراندا هەبووە و لە نزیکەوە لەگەڵ قاسم سولەیمانی سەرکردەی پێشووی فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران و ئەبو مەهدی موهەندیس سەرکردەی پێشووی کەتیبەکانی حزبوڵادا کاریکردووە، پێش ئەوەی هەردووکیان لە ساڵی 2020ـدا لە هێرشی ئاسمانیی ئەمەریکادا بکوژرێن. داواکارانی گشتی دەڵێن سەعدی هەوڵی تۆڵەکردنەوەی کوشتنی ئەو دوو کەسەی داوە، هانی بە ئامانجکردنی بەرپرسانی ئەمەریکاشی داوە. ئەوانی دیکە کە تۆمەتبار کراون بریتین لە موحسین موهاجیری ئێرانی و موحەمەد عەلی حەسەنی عێراقی. داواکارانی گشتی ڕایانگەیاندووە کە حەسەنی هەماهەنگی لەگەڵ ئەو کەسانەدا کردووە کە چاودێری دەوروبەری بنکەی ڕاف فێرفۆردییان کردووە و ڤان و سوتەمەنییان بۆ پلانەکەیان دابین کردووە. هەروەها لە پەیوەندیشدا بووە لەگەڵ ئەو کەسە گومانلێکراوانەی ڤانەکانیان بەرەو بنکەکە بردووە، لەو شەوەدا کە پۆلیس پێنج کەسی دەستگیرکرد و سێ ئوتومبێلی ڤان و بڕێک بەنزینی دۆزییەوە. سەرۆکوەزیری بەریتانیا ئاندی بێرنهام لە ڕۆژانی دوای دەستگیرکردنەکاندا ڕایگەیاندبوو کە ''بە ئەگەری زۆرەوە'' ئێران لە پشت هەوڵی هێرشکردنە سەر بنکەکەوە بووە. لە بەرامبەردا ئێران ئەو تۆمەتانەی ڕەت کردووەتەوە. پۆلیسی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری بەریتانیا بە گشتی حەوت کەسی لە پەیوەندی بەو ڕووداوەوە دەستگیرکردووە، سەرجەمییان دواتر بە کەفالەت ئازادکران، بەڵام دواتر دووانیان دووبارە دەستگیرکرانەوە. https://www.dengiamerika.com/a/8221510.html https://www.dengiamerika.com/a/8221510.html Wed, 11 Nov 2026 21:41:17 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیجیهانئێرانڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست جێرید کوشنەر، نوێنەری تایبەتی دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمەریکا، ڕۆژی چوارشەممە لە ئیماراتەوە ڕایگەیاند، ڕۆژی پێنجشەممە هاوڕێ لەگەڵ ستیڤ ویتکۆف بەرەو مۆسکۆ بەڕێدەکەوێت بە مەبەستی دیدار لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی ڕووسیا. کوشنەر لە درێژەی قسەکانیدا گوتی، ''ئەو بابەتانەی ئەمڕۆ گفتوگۆمان لەسەر کردن دەیانگەیەنین بە سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمێر پوتن...هەندێک کرانەوە و دەرفەت دەبینین.'' لە بارەی هەنگاوەکانی دواترەوە جێرید کوشنەر گوتی لە دبلن چاویان بە سەرۆکی ئۆکراینا ڤلادیمێر زێلێنسکی دەکەوێت کە لەوێدا کورتەی باسەکان و هەروەها ئەو بیرۆکانەی کە ڕۆژی چوارشەممە لە ئیمارات گفتوگۆ کراون پێی دەگەیەنن. ڕۆژی سێشەممەش ستیڤ ویتکۆف لە پۆستێکی تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس ڕایگەیاند کە لە هەوڵەکانیان لەگەڵ ئۆکراینا و ئەورووپاییەکان بەردەوامن بۆ ئەوەی بگەنە ڕێککەوتنێک لە پێناو بەدیهێنانی ئاشتی لەگەڵ ڕووسیا. ئەم هەوڵانەی نوێنەرانی سەرۆک ترامپ دوای ئەوە دێت کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمەریکا لە بەرنامەی شەست خولەک ڕایگەیاند کە لە هەوڵەکانیان بۆ بەدیهێنانی ئاشتی لە نێوان ڕووسیا و ئۆکراینا بەردەوام دەبن و بەمزووانە ئەنجامەکانی ئەم هەوڵانە بەدیار دەکەون. پێشتریش بە هۆی هەوڵەکانی مەڵانیا ترامپ خانمی یەکەمی ئەمەریکا یەکەم ئاگربەست لە شاری ئۆلێشکی بۆ گواستنەوەی هاووڵاتییانی ئەو شارە لە ناوچەکانی جەنگ سەرکەوتنی بەدەست هێنابوو. ئەمەش وەک دەرفەتێک بۆ ئاگربەستی فراوانتر لە لایەن چاودێرانەوە سەیر دەکرێت. https://www.dengiamerika.com/a/8221385.html https://www.dengiamerika.com/a/8221385.html Wed, 11 Nov 2026 15:53:22 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیجیهان وەزیرانی دەرەوەی کۆمەڵەی حەوت ڕۆژی سێشەممە لە کۆتایی کۆبوونەوە دوو ڕۆژەییەکەیان لە پاریسی پایتەختی فەڕەنسا، سەرنجی سەرەکییان خستەسەر دۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەردەوامبوونی پشتیوانییەکان لە ئۆکراینا. وەزیری دەرەوەی ئۆکراینا ئاندری سیبیها ڕایگەیاند لە کۆبوونەوەکاندا دیبلۆماتکارانی ئاگادارکردووەتەوە لە دوایین پەرەسەندنەکانی مەیدانی جەنگ، هەوڵەکانی ئاشتی، سزاکانی سەر ڕووسیا و هەوڵە بەردەوامەکان بۆ بەهێزکردن و پاراستنی سیستمی وزەی ئۆکراینا لە وەرزی زستاندا. وەزارەتی دەرەوەی فەڕەنسا ئاماژەی دا کە گفتوگۆکان هاوکات تیشکییان خستووەتە سەر ڕێوشوێنەکانی بەرەنگاربوونەوەی '' کەشتیگەلی ڕووسیا '' کە بۆ خۆدزینەوە لە سزاکان بەکاردەهێندرێن. کۆبوونەوەی ئەبوزەبی وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا مارکۆ ڕوبیۆ لە پەراوێزی کۆبوونەوەکاندا کۆبوونەوەیەکی جیای لەگەڵ سیبیهادا ئەنجام دا، کە ئەمەش لە کاتێکدا هات کە نوێنەرانی ئەمەریکا و ئۆکراینا و ڕووسیا دەستییان بە خولێکی دیکەی دانوستانە سێقۆڵییەکان کردووە لە شاری ئەبوزەبی. ڕوبیۆ بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند کە لەگەڵ هاوتاکانییان لە کۆمەڵەی حەوت باسییان لە هەوڵەکانی ئاشتی کردووە و جەختی کردەوە کە '' کاری زۆر ماوە بکرێت'' تاوەکوو جەنگی ڕووسیا و ئۆکراینا دەگاتە کۆتایی. لە کاتێکدا هاوپەیمانە ئەوروپاییەکان جەخت لەسەر گرنگیی بەشداریکردنییان لە گفتوگۆکانی ئاشتیدا دەکەنەوە، ڕوبیۆ گوتی کە ئامانجەکە فراوانکردنی دانوستانەکانە بۆ ئەوەی ئەوروپاییەکانیش پێگەی خۆیان لەسەر مێزی گفتوگۆدا هەبێت. لە بەرامبەردا وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا یۆهان وادڤول لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نووسیویەتی، ''دەرگای دیبلۆماسی هێشتا کراوەیە،'' بەڵام ئەمە دەوەستێتە سەر ئەوەی ڕووسیا نیازی ڕاستەقینەی خۆی بۆ ئاشتی پیشان بدات. پرسی ئێران و تەنگەی هورمز سەبارەت بە پرسی ئێران، ڕوبیۆ ئاماژەی بەوە دا کە دیبلۆماتکاران بە وردی باسییان لە بارودۆخی تەنگەی هورموز کردووە، کە ڕێڕەوێکی ئاویی سەرەکییە بۆ گواستنەوەی نەوت و کەرەستە بازرگانییەکان، لە دوای ئەو هێرشانەی کە لە مانگی دووەوە لەلایەن ئەمەریکا و ئیسڕائیلەوە دژی تاران دەستییان پێکرد، کەشتییەکان لەو ناوچەیە ڕووبەڕووی هێرشی ئێرانی بوونەتەوە. وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا مارکۆ ڕوبیۆ ڕایگەیاند کە گەمارۆی ئەمەریکا لەسەر ناردنی کەشتییەکانی ئێران لەو تەنگەیەدا و هەروەها سزا ئابوورییەکانی ئەمەریکا دژی ئێران، ''وێرانکاریی'' لەسەر ئابووری ئەو وڵاتە دروست کردووە. ڕوبیۆ ئەوەشی خستەڕوو کە فشاری ئابووری دژی ئێران بەردەوام دەبێت و گەورەتر دەبێت و لەبەر ئەم هۆکارە لە ئێستادا پێویست ناکات ئەمەریکا دەستوەردانی گەورەی سەربازیی ئەنجام بدات. ڕوبیۆ لە درێژەی قسەکانیدا هۆشداریدا و گوتی، ''ئەوان پێویستییان بە پارەیە بۆ بەرنامەی ئەتۆمی. ئەوان پێویستییان بە پارەیە بۆ پشتیوانیکردن لە تیرۆر لە ڕووی داراییەوە. هەموو ئەو کارانەی لە جیهاندا دەیکەن، لە پشتیوانیکردن لە حەماس، حزبوڵا، گرووپە چەکدارییە شیعەکان، هەوڵەکانییان بۆ کوشتنی خەڵک لە سەرانسەری جیهان، چالاکییە ئەلیکترۆنیەکانیان و بەرنامەی ئەتۆمییان، هەموو ئەمانە تێچوویان هەیە. هەرچەندە پارەی کەمترییان لەبەردەستدا بێت، ئەوا پارەی کەمترییان بۆ دەست دەکەوێت بۆ پشتیوانیکردن لە چالاکییە خراپ و گوماناوییەکانییان.'' جێی ئاماژەیە ئەندامانی کۆمەڵەی حەوت پێکدێن لە وڵاتانی بەڕیتانیا، کەنەدا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، ژاپۆن و ئەمەریکا. هەروەها بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەکانی پاریس، نوێنەرانی وڵاتانی ئۆکراینا، سعودیە، میسڕ، کۆریای باشوور و بەڕازیل بانگهێشت کرابوون. https://www.dengiamerika.com/a/8221108.html https://www.dengiamerika.com/a/8221108.html Tue, 10 Nov 2026 23:23:58 +0300 جیهانسه‌ره‌کیئێرانڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستئه‌مه‌ریکا وەزارەتی دەرەوەی کەنەدا ڕۆژی سێشەممە 10ی مانگی یازدە لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند سزای بەسەر 11 قەوارە و دامەزراوەی ئێرانیدا سەپاندووە. لە بەیاننامەکەی وەزارەتی دەرەوەی کەنەدادا هاتووە کە ئەم 11 قەوارەیە پێشتر لە ساڵی 2016دا و دوای پێشکەوتنی رێککەوتنی ناوکی ساڵی 2015، لە لیستی سزاکان هاتبوونەوە دەرێ و ئەمڕۆ جارێکی دیکە خرانەوە نێو لێستی سزاکانی ئەو وڵاتەوە. کەنەدا ڕایگەیاندووە ئەم لایەنانە ڕۆڵیان هەبووە لە چالاکییە هەستیارەکانی ئەتۆمی، بەرنامەی مووشەکی بالیستیک، یان پارەدارکردنی چالاکییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران. کۆمپانیای نیشتمانی نەوت، کۆمپانیای نیشتمانی نەوتهەڵگر، بانک مێلی و چەند لایەنێکی پەیوەندیدار بە پیشەسازیی ئەتۆمی و دارایی لەو قەوارانەن کە سزادراون. ئۆتاوا ڕایگەیاندووە کۆماری ئیسلامی دەبێ هاوکاریی تەواو لەگەڵ ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی دەست پێ بکاتەوە و بگەڕێتەوە بۆ دانوستانەکان سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی. https://www.dengiamerika.com/a/8220910.html https://www.dengiamerika.com/a/8220910.html Tue, 10 Nov 2026 15:11:35 +0300 ئێرانسه‌ره‌کیجیهان کۆبوونەوەی بەرپرسانی ڕووسیا و ئۆکراینا بە نێوەندگیری ئەمەریکا بە ئامانجی گەیشتن بە ڕێککەوتن بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی چوار ساڵ و نیوەی نێوان هەردوو وڵات ئەمڕۆ سێشەممە لە ئەبوزەبی دەستیپێکرد. ئەمە یەکەم دانوستانی گرنگی نێوان هەردوو وڵاتە لە ماوەی نۆ مانگی ڕابردوودا. جەرێد کوشنەر، نێردەی سەرۆکی ئەمەریکا و زاوای سەرۆک ترامپ لە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا ڕایگەیاند واشنتن هیوادارە پەیوەندی ئەمنی گونجاو لە نێوان ئۆکرانیا و ڕووسیا و ئەورووپا دابمەزرێنێت، "بۆ ئەوەی نەک تەنها بتوانین کۆتایی بەم شەڕە بهێنین، بەڵکو بتوانین چوارچێوەیەکی نوێ و لێکتێگەیشتن دروست بکەین و ئاشتی بۆ دەیان ساڵ ئەگەر بۆ سەدەیەکیش نەبێت، مسۆگەر بکەین." هەروەها ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمەریکاش بەشداری لە کۆبوونەوەکەدا دەکات. لە وتاری سەرەتاییدا، نێردەی باڵای ئۆکرانیا ڕوستەم عومەرۆڤ ڕایگەیاند کیێڤ سەرنجی لەسەر بەدەستهێنانی گەرەنتی ئەمنی و ئاشتی بەردەوامە. هەروەها ڤلادیمێر مێدینسکی سەرۆکی شاندی ڕووسیا ڕایگەیاند مۆسکۆ بە هیوای پێشکەوتنە بەرەو ئاشتی بۆ بەرژەوەندی گەلانی هەردوو وڵات. گەورەترین شەڕی ئەورووپا لە دوای جەنگی جیهانی دووەمەوە لە مانگی دووی ساڵی 2022 بە هێرش بۆ سەر ئۆکرانیا لەلایەن سوپای ڕووسیاوە دەستیپێکرد. پێش کۆبوونەوەی سەرەکی، ئۆکراینییەکان بە جیا لەگەڵ نوێنەرانی ئەورووپا و ناتۆ و یەکێتی ئەورووپا و دوو نێردەی ئەمەریکا کۆبوونەتەوە. فەرەنسا ڕایگەیاند بە بێ سەرنجدان بە ئاسایشی ئەورووپا، ئاشتییەکی درێژخایەن لە ئۆکراینا ڕوونادات و هەر ئەمەش وادەکات ئەورووپا بەشدار بێت لە پڕۆسەکاندا. پێشتر ڕووسیا ڕایگەیاندبوو ئەورووپاییەکان نابێت بەشدار بن لە کۆبوونەوەکەیاندا لەگەڵ ئۆکراینا و ئەمەریکا. هاوکات ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی بە پشتبەستن بە بەرپرسانی ئەمەریکا نووسیویەتی بەشێک لە پێشنیارەکەی بەرێوبەرایەتی دۆناڵد ترامپ لە کۆبوونەوەکەدا بریتی بووە لە خستنەڕووی نەخشەڕێگایەکی ئەمنی درێژخایەنی نوێی نێوان ڕووسیا و ئەورووپا. پێشڕەوییەکانی ڕووسیا کە نزیکەی یەک لەسەر پێنجی خاکی ئۆکراینای کۆنتڕۆڵکردووە، ئەمساڵ تاڕادەیەکی زۆر وەستاوە، بەڵام مۆسکۆ شارەکانی ئۆکراینا و ژێرخانەکانی وزەی ئەو ڵاتەی بۆردومان کردووە و هاوکات ئۆکرانیا هێرشەکانی بۆ سەر پاڵاوگەکانی نەوت و ژێرخانی دیکەی لە قووڵایی ڕووسیادا چڕتر کردووەتەوە. https://www.dengiamerika.com/a/8220905.html https://www.dengiamerika.com/a/8220905.html Tue, 10 Nov 2026 14:43:42 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیجیهان نوێنەرانی ڕووسیا و ئۆکراینا بڕیارە ڕۆژی سێشەممە لە شاری ئەبووزەبی، پایتەختی ئیمارات لەگەڵ نوێنەرانی ئەمەریکا کۆببنەوە و بۆ یەکەمین جار لە مانگی دووی ڕابردووەوە گفتوگۆیەکی سێلایەنەی ئاشتی بەڕێوە ببەن. ئەمەریکا هیوای وایە لەم گفتوگۆیانەدا ڕووسیا و ئۆکراینا ڕاستەوخۆ لەبارەی چۆنیەتی دابینکردنی ئاسایش دوای کۆتاییهاتنی جەنگەکە گفتوگۆ بکەن. جەرید کوشنەر، نوێنەری تایبەتی ئەمەریکا و زاواى دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمەریکا، ڕۆژی دووشەممە لە پەیامێکدا لەسەر پلاتفۆرمی ئێکس نووسیویەتی، "سەرۆک ترامپ سوورە لەسەر کۆتاییهێنان بەو جەنگە ترسناکەی کە بووەتە هۆی لەدەستچوونی ژمارەیەکی زۆری گیان، وێرانکاری و ئازار و مەینەتییەکی زۆر." کوشنەر ڕاشیگەیاند کە پێش دەستپێکردنی گفتوگۆکان، ئەو و ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمەریکا، ڕاوێژ لەگەڵ هاوبەشەکانیان لە ئۆکراینا، یەکێتیی ئەورووپا، ناتۆ، بەریتانیا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا و ئیتالیا دەکەن. بە گوێرەی کوشنەر، ئامانجی گفتوگۆ دوو ڕۆژییەکە ئەوەیە کە ڕووسیا و ئۆکراینا ڕاستەوخۆ لەبارەی نیگەرانییە ئاسایشییەکانی دوای جەنگ، پێشنیارەکان و چارەسەرە ئەگەرییەکان گفتوگۆ بکەن. کوشنەر چوار ئامانجی لەپێشینەی ئەمەریکای بۆ گفتوگۆکان دەستنیشان کردووە، کە بریتین لە کۆتاییهێنان بە شەڕ، دابینکردنی گەرەنتییە ئاسایشییە باوەڕپێکراوەکان، دانانی پلانێکی ئابووری بۆ ئۆکراینا و هەنگاوە مرۆییەکان، لەوانە گەڕاندنەوەی دیلەکان و هاووڵاتیانی مەدەنی. مارکۆ ڕوبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا، ڕۆژی یەکشەممە بە ڕۆژنامەنووسانی گوت پێشکەوتن لە دانانی چوارچێوەیەکی ئاسایشیی بۆ ئۆکراینا و ئەورووپا دوای جەنگ بەدەستهاتووە، بەڵام جەختی لەوە کردەوە کە "هێشتا هیچ شتێک یەکلایی نەکراوەتەوە." ترامپ پێشبینی ڕێککەوتن دەکات دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمەریکا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ بەرنامەی '60 خولەک'ـی تۆڕی سی‌بی‌ئێس، کە ڕۆژی یەکشەممە پەخش کرا، ڕایگەیاند، باوەڕم وایە زۆر نزیکین لە گەیشتن بە ڕێککەوتنێک." ترامپ هەروەها گوتی ئۆکراینا لە کۆتاییدا "شێوەیەکی کەمێک جیاوازی دەبێت،" بەبێ ئەوەی ڕوونی بکاتەوە مەبەستی لەم وتەیە چییە. سەرۆکی ئەمەریکا ئەو بۆچوونەی ڕەتکردەوە کە ڤلادیمیر پوتن، سەرۆکی ڕووسیا، هەوڵ دەدات بە گفتوگۆکان کات بکوژێت. ترامپ گوتی، "نا، وا بیر ناکەمەوە." ترامپ هەمان ڕۆژ بە ڕۆژنامەنووسانی گوت چاوەڕوانە لە کاتی بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەی هاوکاریی ئابووریی ئاسیا و زەریای هێمن، کە بڕیارە لە 18 و 19ـی مانگی یازدە لە شاری شێنژین لە چین بەڕێوە بچێت، لەگەڵ پوتن و شی جینپینگ، سەرۆکی چین، کۆببێتەوە. بەپێی ئاژانسی ئینتەرفاکس، دیمیتری پێسکۆڤ، وتەبێژی کرێملین، ڕایگەیاندووە کە شاندی ڕووسیا جارێکی دیکە بە سەرۆکایەتیی ڤلادیمیر مێدینسکی، یاریدەدەری پوتن، بەشداری لە گفتوگۆکان دەکات. ئەمجارە سێرگەی ڕیابکۆڤ، جێگری وەزیری دەرەوەی ڕووسیا، لە شاندەکەدایە. لە بەرامبەردا، ڕوستەم ئۆمێرۆڤ، سەرۆکی شاندی دانوستانکاری ئۆکراینا، لە فەیسبووک ڕایگەیاند کە شاندەکەیان بەرەو ئیماراتی عەرەبی یەکگرتوو بەڕێکەوتووە و لەوێ کۆبوونەوەی جیاواز بۆ هەماهەنگی لەگەڵ بەرپرسانی ئەورووپایی بەڕێوە دەبەن. بەڵام پێسکۆڤ جەختی کردەوە کە گفتوگۆ سەرەکییەکان هەر سێلایەنە دەبن. ڕۆڵی خانمی یەکەمی ئەمەریکا گفتوگۆ نوێیەکان دوای ئەو ئاگربەستە شەش ڕۆژییە دێن کە مانگی ڕابردوو بە هاوکاریی مەڵانیا ترامپ،خانمی یەکەمی ئەمەریکا، لە دەوروبەری شاری ئۆلێشکی، لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی ڕووسیا، بەرقەرار کرا. مەڵانیا ترامپ ڕۆژی پێنجشەممەی ڕابردوو، لە کۆبوونەوەیەکدا لە کۆشکی سپی لەگەڵ نوێنەرانی ڕووسیا و ئۆکراینا، هیوای خواست ئەو ئاگربەستە ببێتە "بڵێسەیەکی بچووک و گەشە بکات و ببێتە ئاگری بەردەوامی ئاشتی." کرێملینیش پێشوازی لە ڕۆڵی سەرۆکی ئەمەریکا کردووە. دیمیتری پێسکۆڤ، وتەبێژی کرێملین، هەوڵەکانی مەڵانیا ترامپی بە "هەوڵە سەرکەوتووە مرۆییەکان بۆ بنیاتنانی ئاشتی" وەسف کرد و گوتی، "هیوامان وایە هەموو ئەمانە بەردەوام بن." هێرشەکانی ڕووسیا و کۆکراینا بەردەوامن لە کاتێکدا هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ بەردەوامن، ڕووسیا و ئۆکراینا درێژە بە هێرشەکانیان دەدەن. ڕۆژی دووشەممە لە ئەنجامی هێرشی فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ڕووسیایی بۆ سەر کۆگایەک لە شاری ئۆدێسا، سێ کەس کوژران و سێ کەسی دیکە بریندار بوون، ئەمە بەپێی بەرپرسانی ناوچەکە کە ڕایانگەیاند لەو کۆگایەدا خواردن بۆ قوتابخانە و باخچەی ساوایانی ناوچەکە هەڵگیرابوو. ئارتێم نێکراسۆڤ، یەکەم جێگری وەزیری وزەی ئۆکراینا، ڕایگەیاند کە هێرشەکانی ڕووسیا بوونەتە هۆی پچڕانی کارەبا لە بەشێک لە ناوچەکانی 12هەرێمی ئۆکراینا لە بەیانی دووشەممەدا. بەپێی هێزی ئاسمانیی ئۆکراینا، ڕووسیا لە شەودا 217 درۆنی بۆ سەر ئۆکراینا ڕەوانە کردووە، کە 105 دانەیان بە بزوێنەری فڕۆکە کار دەکەن. لە ڕووداوێکی دیکەدا، دەزگای فریاگوزاریی ئۆکراینا ڕایگەیاند کە ژمارەی کوژراوانی بۆردومانەکەی هەفتەی ڕابردووی ڕووسیا بۆ سەر ناوەندێکی هاوکاریی مرۆیی لە گوندی کۆمیشوڤاخا، لە هەرێمی زاپۆریژیا، گەیشتووەتە 55 کەس. میخایلۆ سێمیکین، بەرپرسی ناوچەکە، ڕۆژی یەکشەممە گوتی هێشتا 45 کەس بێسەروشوێنن. لە ناوخۆی ڕووسیادا، ئەلێکساندەر درۆزدێنکۆ، پارێزگاری هەرێمی لێنینگراد، ڕۆژی دووشەممە ڕایگەیاند کە دوای هێرشێکی درۆنی ئۆکراینا، ئاگر لە پاڵاوگەی نەوتی 'کینێف' لە شاری کیریشی، لە دەرەوەی سانت پێتەرسبورگ، کەوتووەتەوە. https://www.dengiamerika.com/a/8220620.html https://www.dengiamerika.com/a/8220620.html Mon, 09 Nov 2026 22:48:01 +0300 جیهانسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا وەزیرانی دەرەوەی وڵاتە پیشەسازییەکانی گرووپی حەوت ڕۆژی دووشەممە لە پاریس دەستیان بە گفتوگۆیەکی دوو ڕۆژە کرد، کە تێیدا جەنگی ئێران و پشتیوانی لە ئۆکراینا لە نێو بابەتە سەرەکییەکانی کارنامەی کۆبوونەوەکاندان مارکۆ ڕوبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا، گوتی بە هاوتاکانی ڕاگەیاندووە کە پێویستە "بیرۆکراسیی بەفیڕۆدەر" لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان نەهێڵدرێت و هاوکارییە مرۆییەکانیش بە شێوەیەکی "کاتی، ئامانجدار و لێپرسراویانە" ئەنجام بدرێن. ڕۆبیۆ دوای گفتوگۆکان لە پەیامێکدا لەسەر پلاتفۆرمی ئێکس نووسی، "ئێمە بەردەوام سەرنجمان لەسەر مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو هەڕەشانەیە کە سەقامگیریی ناوچەیی دەخەنە مەترسییەوە، هەروەها کار لەگەڵ هاوبەشەکانمان دەکەین بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاڵنگارییە ئەمنی و مرۆییانەی کە لە سەرانسەری جیهاندا بەردەوامن." دوای دانیشتنێک سەبارەت بە ژیریی باڵا، کە بە شێوەیەکی باو بە ژیریی دەستکرد یان AI ناسراوە، ڕۆبیۆ هەروەها گوتی وڵاتانی گرووپی حەوت بەرژەوەندییەکی هاوبەشیان هەیە لە پاراستنی مۆدێلەکانی ژیریی باڵا دژ بە بەکارهێنانی نادروست، و ئەم پیشەسازییە پێویستی بە ڕێساکاریی زیاتر نییە. ڕۆبیۆ دوای گفتوگۆیەکی تایبەت لەگەڵ ژان نۆئێل بارۆ، وەزیری دەرەوەی فەڕەنسا، گوتی باسیان لە "نیگەرانییەکانی ئەمریکا سەبارەت بە دادگای تاوانە نێودەوڵەتییەکان، دۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەو ئاڵنگارییانەی ڕووبەڕووی کۆمپانیا ئەمەریکاییەکان لە ئەورووپا دەبنەوە" کردووە. کۆبوونەوەکانی گرووپی حەوت لە کاتێکدا بەڕێوە دەچن کە ئەمەریکا هەوڵ دەدات هەنگاوەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراینا چڕتر بکاتەوە. بڕیارە ڕۆژی سێشەممە لە ئەبووزەبی گفتوگۆی سێلایەنە لەنێوان ئەمەریکا، ڕووسیا و ئۆکراینا بەڕێوە بچێت. یۆهان ڤادەفول، وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا، ڕۆژی دووشەممە گوتی، "ئەورووپا دەبێت لە هەر گفتوگۆیەکی ئاشتی لەسەر مێزی گفتوگۆ ئامادە بێت" و چارەنووسی ئۆکراینا لە دەستی خۆیدایە. ڤادەفول گوتی، "تەواو ڕوونە کە تەنها ئۆکراینا دەتوانێت بڕیار لەسەر داهاتووی خۆی بدات. بە واتایەکی دیکە، ئەوەی ئۆکراینا لەژێر چ مەرجێکدا دەتوانێت ڕێککەوتنێکی ئاشتی واژۆ بکات، لە کیێڤ بڕیاری لەسەر دەدرێت و لە هیچ شوێنێکی دیکە نابێت." گرووپی حەوت پێکدێت لە بەریتانیا، کەنەدا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ئیتالیا، ژاپۆن و ئەمەریکا. هەروەها نوێنەرانی ئۆکراینا، عەرەبستانی سعودیە، میسر، کۆریای باشوور و بەرازیلیش بانگهێشت کراون بۆ بەشداری لە گفتوگۆکانی پاریس. https://www.dengiamerika.com/a/8220601.html https://www.dengiamerika.com/a/8220601.html Mon, 09 Nov 2026 22:04:44 +0300 جیهانسه‌ره‌کیئێرانڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست دەسەڵاتی دادوەریی میسر بە شێوەیەکی فەرمی و هەمیشەیی ئیخوان موسلیمین وەک گروپێکی تیرۆریستی دەستنیشان دەکات. ئەم بڕیارە سنووردارکردنی یاسایی لەسەر یەکێک لە کۆنترین بزووتنەوە ئیسلامییەکانی جیهانی عەرەبی دەچەسپێنێت. بەپێی ڕاپۆرتە میدیاییەکانی میسر لە ڕۆژی دووشەممە 9ـی مانگی یازدە، بڕیارە نوێیەکەی دەسەڵاتی دادوەری میسر، جگە لە ڕێکخراوی ئیخوان موسلیمین، سێ لە سەرکردەکانی ئەو گرووپەشی لەخۆ گرتووە کە پێشتر سزایان بەسەردا سەپێندرابوو. ئەم کەسانە بریتین لە عەبدولڕەحمان حەسەن محەمەد مەلێجی، جەمال عەبدولحەمید جومعە عەبدولحەمید، و ئوسامە ئیبراهیم محەمەد مستەفا ئەلرۆخ کە بە پشتبەستن بە بڕیاری کۆتایی دادگاکانی میسر، سنووردارکردنی پەیوەست بە لیستی تیرۆریزمیان بەسەردا سەپێندراوە. بەپێی مادەی حەوتەمی یاسای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری میسر لە ساڵی 2015، چوونە نێو ئەم لیستە لێکەوتەی یاسایی فراوانی بۆ ئەو گرووپە هەیە، لەوانە قەدەغەکردنی چالاکییە سیاسییەکانیان، داخستنی بارەگاکانیان، ڕێگریکردن لە کۆبوونەوە و قەدەغەکردنی هەر جۆرە یارمەتییەکی دارایی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بۆ گروپەکە. هەروەها ئەم سنووردارکردنانە بریتین لە قەدەغەکردنی کۆکردنەوەی پارە و گواستنەوەی سەروەت و سامان و چالاکییە ئابوورییەکانی پەیوەست بەو ڕێکخراوە. دەستەڵاتی میسر هەروەها دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی گروپەکە و کەسانی پەیوەندیدار بە گرووپەکە و قەدەغەکردنی گەشتکردن بۆ ئەو کەسانەی لە لیستەکەدا ناویان هاتووە، جێبەجێ دەکات، ئەمە سەرەرای سنووردارکردنی وەرگرتنی پۆستی گشتی و چالاکییە مەدەنییەکان بۆ ئەو کەسانە. ئیخوان موسلیمین کە لە ساڵی 1928 لە میسر لەلایەن حەسەن بەننا دامەزراوە، یەکێکە لە کۆنترین و کاریگەرترین بزووتنەوە ئیسلامییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. دوای ئەو پێشهاتانەی کە بە بەهاری عەرەبی ناسراون، ئەم ڕێکخراوە توانی لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی 2012ـدا محەمەد مورسی بخاتە سەر دەسەڵات. بەڵام دوای ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکان دژی دەسەڵاتەکەی، سوپای میسر لە ساڵی 2013ـدا مورسی لە پۆستەکەی دوورخستەوە. دوای ئەم پێشهاتانە و سەرهەڵدانی عەبدولفەتاح سیسی بۆ دەسەڵات، سەرکوتکردنی ئیخوان موسلیمین لەلایەن حکومەتەوە چڕتر بووەوە. زۆرێک لە سەرکردە و ئەندامانی ڕێکخراوەکە دەستگیرکران و ژمارەیەکی دیکەشیان لە وڵاتەکە هەڵهاتن. مورسی لە ساڵی 2019 دوای چەند ساڵ زیندانیکردن، لە دادگا کۆچی دوایی کرد. حکومەتی میسر بۆ یەکەمجار لە ساڵی 2013ـدا ئیخوان موسلیمینی وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستی دەستنیشانکرد و لە ساڵانی دواتردا چەندین فەرمان دەرکرا بۆ درێژکردنەوەی پێگەی ئەو گروپە لە لیستی تیرۆریستیدا. بڕیارە نوێیەکە دۆخی گروپەکەی لە تۆمارکردنی کاتیەوە گۆڕی بۆ تۆمارێکی هەمیشەیی. هەروەها ئەمەریکاش لە ساڵی 2025 لقی میسری ئیخوان موسلیمینی خستە لیستی تیرۆریستە جیهانییە تایبەتمەندەکانەوە و تۆمەتباری کرد بە پشتیوانیکردنی حەماس، هەنگاوێک کە حکومەتی میسر پێشوازی لێکرد. https://www.dengiamerika.com/a/8220583.html https://www.dengiamerika.com/a/8220583.html Mon, 09 Nov 2026 21:08:58 +0300 جیهانسه‌ره‌کی ڕۆژی دوو شەممە نرخی نەوت بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزی، ئەمەش دوای ئەوەی سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ ئەگەری هێرشی نوێی بۆ سەرئێران بەدور دانا. بەیانی ڕۆژی دووشەممە بە کاتی واشنتن، نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنت بە ڕێژەی 5.2٪ دابەزی بۆ 93.27 دۆلار و نەوتی خۆرئاوای تەکساسیش بە رێژەی 4.5٪ بۆ 86.71 دۆلار دابەزی. هەفتەی ڕابردووش نەوتی برێنت بە رێژەی 16٪ دابەزی و گەیشتە 93.22 دۆلار کە ئەوەش نزمترین نرخیەتی لە ماوەی دوو مانگدا و زۆرترین دابەزینی نرخیشیەتی لە دوای دەستپێکی پەتای کۆرۆنادا. ئۆلی هانسن، شیکەرەوە لە بانکی ساکسۆ، بە ئاژانسی ڕۆیتەزی ڕاگەیاند، "نرخی نەوت هێشتا نزمە لەبەر هیوابوون بەوەی ئەمەریکا و ئێران دەگەنە ڕێکەوتنی ئاشتی نەوەک ئاماژەی کۆنکرێتیی بەرەوپێشچوون." هەروەها ئەوەشی وت کە دوایین سەرنجەکانی سەرۆک ترامپ لەبارەی ئەوەی ئەگەری هێرشی نوێ دوورە، فشاری زیاتری خستۆتە سەر نرخەکان. ڕۆژی یەکشەممە سەرۆک ترامپ ڕایگەیاند کە فەرمانی هێرشی نوێ بۆ سەر ئێران "ئەگەرێکی زۆر کەمە،" گەر گفتوگۆکان بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕەکە بەرەوپێشەوە بچن. ڕاپۆرتێکی جەی پی مۆرگەن، کە ڕۆژی هەینی بڵاوکرایەوە، باس لەوە دەکات نەوتی خاو بەرەو ئەوە دەچێت کە خواستی بازاڕ پڕبکاتەوە، ئەویش بەهۆی دەستپێکردنەوەی تێپەڕبوونی نەوت لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستەوە و زیادبوونی بەرهەمهێنانی وڵاتانی دیکە و کەمبوونەوەی خواست لەسەری، هەموو ئەمانە وایانکردووە دابینکردنی نەوت لەسەر ئاستی جیهان لە بەکارهێنان زیاتربێت. هەروەها ڕاپۆرتەکە مەزندە دەکات لە مانگی نۆوە ڕۆژانە بڕی 1.1 ملیۆن بەرمیل زیاد بەرهەمهێنراوە، و ئەو بڕەش لە مانگی 10 بووە بە 1.4 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا. دابەزینی نرخی نەوت سەرەڕای بەردەوامی هێرشەکانە بۆ سەر دامەزراوەکانی وزە. حوسییەکانی یەمەن کە نزیکن لە ئێرانەوە، بەرپرسیارێتی خۆیان ڕاگەیاند لە هێرشێکی ڕۆژی یەکشەممە بۆ سەر نوسینگەکانی ئارامکۆ لە ڕیاز. هەروەها لە ڕووسیاش ئەمڕۆ دووشەممە پاڵاوگەی نەوتی کیرشی ئاگری تێپەربوو لە پاش هێرشێکی درۆنی ئۆکراینا بۆ سەر هەرێمەکە، ئەمەش بەگوێرەی وتەی فەرمانڕەوای ناوچەکە ئەلیکزاندەر درۆژێنکۆ. https://www.dengiamerika.com/a/8220564.html https://www.dengiamerika.com/a/8220564.html Mon, 09 Nov 2026 20:35:03 +0300 جیهانسه‌ره‌کیڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستئه‌مه‌ریکا مارکۆ ڕوبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ئەمڕۆ لە پەراوێزی کۆبوونەوەی وەزیرانی دەرەوەی گروپی حەوت لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا کۆبووەوە و تاوتوێی دەستەبەرکردنی ئازادی کەشتیوانی و بەهێزکردنی هاوکاری پیشەسازی بەرگری و فراوانکردنی پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان ئەمەریکا و ئەڵمانیای کرد. بەپێی بەیاننامەیەکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا، کۆبوونەوەکە ڕۆژی دووشەممە 9ـی ئەم مانگە لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا بەڕێوەچوو و هەردوولا تاوتوێی هەوڵە دووقۆڵییەکانیان کرد بۆ دەستەبەرکردنی ئازادی کەشتیوانی و بەهێزکردنی هاوکاری پیشەسازی بەرگری و قووڵکردنەوەی پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان ئەمەریکا و ئەڵمانیا. هەروەها ڕوبیۆ لە پەیامێکدا لە تۆڕی ئێکس سەبارەت بە دیدارەکە نووسیویەتی، "لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا گفتوگۆمان کرد سەبارەت بە دەستەبەرکردنی ئازادی کەشتیوانی و بەهێزکردنی هاوکاری بەرگری و قووڵکردنەوەی پەیوەندییە بازرگانییەکان." وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا هەروەها جەختی لە گرنگی پەیوەندییەکانی نێوان واشنتن و بەرلین کردەوە و وتی، "هاوبەشیی ئێمە لەگەڵ ئەڵمانیا بۆ ئاشتی و ئاسایشی ترانسئەتلانتیک گرنگە." https://www.dengiamerika.com/a/8220532.html https://www.dengiamerika.com/a/8220532.html Mon, 09 Nov 2026 19:21:39 +0300 ئه‌مه‌ریکاسه‌ره‌کیجیهان لە ئەنجامی پێکدادانی دوو شەمەندەفەر لە باشووری قاهیرە، لانیکەم 7 کەس گیانیان لەدەست داوە و 112 کەسیش بریندار بوون. وەزارەتی تەندروستیی میسر ڕۆژی یەکشەممە ڕایگەیاند ڕووداوەکە لە دووری نزیکەی 76 کیلۆمەتر لە باشووری قاهیرە ڕوویداوە. بەپێی ڕاگەیاندنی دەسەڵاتی شەمەندەفەری میسر، شەمەندەفەرێک کە لە جیزەوە بەرەو فەیوم دەچوو، لە پشتەوە لەگەڵ شەمەندەفەرێکی دیکەدا کە لە قاهیرەوە بەرەو ئەسوان دەچوو، لەیەکیان داوە و چەند واگۆنێک لەسەر شەمەندەفەرەکە دەرچوون. دەسەڵاتداران ڕایگەیاندووە تیمەکانی فریاگوزاری خەریکی لابردنی پاشماوەکانی ڕووداوەکەن بۆ ئەوەی هاتوچۆی شەمەندەفەرەکان لە هێڵی قاهیرە بۆ ناوچەکانی باشووری میسر دەستپێبکاتەوە. عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆکی میسر فەرمانی داوە لێکۆڵینەوەی خێرا لەبارەی ڕووداوەکەوە بکرێت و گوتوویەتی هەر کەسێک کە کەمتەرخەم بووە لە ڕووداوەکە، دەبێت بەرپرسیار بکرێت. داواکاری گشتیی میسر هەروەها ڕایگەیاندووە لێکۆڵینەوە بۆ دیاریکردنی هۆکارە تەکنیکییەکانی ڕووداوەکە دەستی پێکردووە. میسر یەکێکە لە خاوەن کۆنترین و گەورەترین تۆڕەکانی شەمەندەفەر لە ناوچەکەدا و ڕووداوی کوشندەی شەمەندەفەر لەو وڵاتەدا باوە. حکومەتی میسر لە ساڵانی ڕابردوودا ملیاردەها پاوەندی میسری بۆ نوێکردنەوەی ئەم تۆڕە تەرخان کردووە. لە خراپترین ڕووداوی شەمەندەفەری مێژووی میسر، لە ساڵی 2002دا ئاگرکەوتنەوەیەک لە حەوت واگۆنی شەمەندەفەرێکی پڕ لە گەشتیاردا ڕوویدا و لانیکەم 360 کەس بەو هۆیەوە گیانیان لەدەستدا. https://www.dengiamerika.com/a/8220249.html https://www.dengiamerika.com/a/8220249.html Sun, 08 Nov 2026 20:55:49 +0300 جیهانسه‌ره‌کی بەرپرسانی ئۆکراینا ڕایانگەیاند ژمارەی کوژراوانی بۆردومانەکەی ڕۆژی دووشەممە لەلایەن ڕووسیاوە بۆ سەر ناوەندێکی دابەشکردنی هاوکارییە مرۆییەکان لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئۆکراینا بۆ 53 کەس بەرزبووەتەوە. ئەمەش لە کاتێکدایە کە شەپۆلێکی نوێی هێرشەکانی ڕووسیا کارەبای لە حەوت ناوچەی ئۆکراینادا پچڕاندووە، تەنیا چەند ڕۆژێک پێش دەستپێکردنی گفتوگۆکانی ئاشتی بە نێوەندگری ئەمەریکا. پارێزگاری هەرێمی زاپۆریژیا، میخایلۆ سێمیکین، ڕۆژی هەینی لە تێلیگرام نوسیویەتی، ''تاوەکو ئێستا 53 کوژراو بەهۆی هێرشەکەی ڕووسیاوە بۆ سەر گوندی کۆمیشوڤاخا لە 2ـی مانگی یانزەدا تۆمارکراون.'' هەروەها ئاماژەی بەوە دا کە تیمەکانی فریاکەوتن لە پێنجەمین ڕۆژی گەڕاندان لە نێو داروپەردووی ڕووخاوی ناوچەکەدا. بۆمبەکان لە کاتێکدا لە شوێنەکەیان دا کە دانیشتوانی گوندەکە لە قوتابخانەیەکی کۆن و پەناگەکەی کۆببوونەوە بە مەبەستی وەرگرتنی هاوکارییە مرۆییەکان. بەرپرسان سەرەتای ئەم هەفتەیە ڕایانگەیاندبوو کە بە دەیان کەس بێسەروشوێن بوون. پچڕانی هێڵەکانی کارەبا بەهۆی هێرشە ئاسمانییەکانەوە هێزی ئاسمانی ئۆکراینا ڕایگەیاند ڕووسیا درەنگانی شەوی پێنجشەممە تاوەکو ڕۆژی هەینی 227 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئاڕاستە کردوون. جێگری یەکەمی وەزیری وزەی ئۆکراینا، ئارتیم نێکراسۆڤ، ڕایگەیاند پچڕانی نوێی کارەبا هەرێمەکانی کیێڤ، خارکیڤ، دنیپرۆپێترۆڤسک، زاپۆریژا، ژیتۆمیر، ڤینیتسیا و چێرنیهیڤیان گرتووەتەوە و ئاماژەشی بەوەدا کە ''سەختترین دۆخ لە ناوچەی پایتەختدا هێشتا بەردەوامە.'' سەرۆکی ئۆکراینا ڤلۆدیمیر زێلێنسکی لە تێلیگرام نوسیویەتی دانیشتوان و خاوەنکارەکانی کیێڤ ڕووبەڕووی پچڕانی درێژخایەنی کارەبا و ئاو بوونەتەوە. زێلێنسکی هۆکاری ئەمەی گەڕاندەوە بۆ ''شکستهێنان لە جێبەجێکردنی بڕیارەکان لەسەر ئاستی شارەکە بۆ ئامادەکارییکردن بۆ وەرزی سەرما،'' هاوکاتی هەڵمەتە بەردەوامەکانی ڕووسیا دژی سیستمی وزەی ئۆکراینا. گوتیشی کە ئیسپانیا پاکێجێکی هاوکاریی سەربازی بە بەهای 488 ملیۆن دۆلار پێشکەشی ئۆکراینا دەکات. لەلایەکی دیکەوە، مۆسکۆ ڕایگەیاند شەوی ڕابردوو 142 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئۆکراینایان خستووەتە خوارەوە. کۆبوونەوەی سەرۆک ترامپ لەگەڵ نێردەکەی پوتندا ڕۆژی پێنجشەممە نوێنەرانی ڕووسیا و ئۆکراینا لە کۆشکی سپی کۆبوونەوە، لە بۆنەیەکدا کە لەلایەن خانمی یەکەمی ئەمەریکا مەڵانیا ترامپەوە ڕێکخرابوو، بۆ ڕێزلێنان لەو ئاگربەستەی کە مانگی ڕابردوو بە هاوکاریی ئەو لە دەوروبەری شاری ئۆلێشکی ئۆکراینادا ڕاگەیەندرا. خانمی یەکەمی ئەمەریکا لە بۆنەکەدا گوتی، ''با ئۆلێشکی ببێتە ئەو پڕیشکە بچووکەی کە دەبێتە گڕێکی بەردەوامی ئاشتی.'' نێردراوەکەی کرێملن، کیرێل دمیتریڤ، ستایشی ''ڕۆڵی مرۆیی بەرزی خانمی یەکەم''ـی کرد و وتی سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتن بە تایبەتی سەرپەرشتی جێبەجێکردنی ئاگربەستەکەی کردووە لەلایەن ڕووسیاوە. دەیڤد ئاراخامیای سەرکردەی پارتەکەی زێلێنسکی لە پەرلەمانی ئۆکراینا داوای لە خانمی یەکەم کرد ''بەردەوام بێت و ئەرکی مرۆیی نوێ بدۆزێتەوە.'' سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ بۆ ڕۆژنامەنووسانی پشتڕاست کردەوە کە لەگەڵ دمیتریڤدا کۆبووەتەوە، بەڵام هیچ وردەکارییەکی نەخستەڕوو و گوتی شاندی ئۆکراینا لە کۆبوونەوەکانیدا نەبووە. ترامپ گوتی، ''ئەمە ڕێککەوتنێکی گەورە دەبێت و تەنیا ئۆکراینا ناگرێتەوە، دەتوانم بڵێم ڕەنگە هەموو ئەوروپا بگرێتەوە.'' بەڵام دمیتری پێسکۆڤی وتەبێژی کرێملن ڕۆژی هەینی بە ڕۆژنامەنووسانی گوت، ''هیچ وردەکارییەک'' لەسەر ڕێککەوتنێکی لەوشێوەیە لە ئارادا نیە. بڕیارە کۆبوونەوەکان لە ئەبوزەبی ئەنجام بدرێن نوێنەری ئەمەریکا جێرید کوشنەر لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نوسیویەتی کە گفتوگۆکان لە ئەبوزەبی، لە بەرواری 10-11ـی مانگی یانزەدا، ڕووسیا و ئۆکراینا و ئەمەریکا لەسەر یەک مێز کۆدەکەنەوە، ئەمەش بۆ یەکەم جارە لە دوای مانگی دووی ڕابردووەوە. دوای ئەوەی بە دانیشتنێکی بونیادنەر لە بڕۆکسل وەسفی کرد لەسەر گرەنتییە ئاسایشییەکان بۆ ئۆکراینا کوشنەر گوتیشی، ''لە پەراوێزی کۆبوونەوەکاندا ڕاوێژی نزیک لەگەڵ هاوبەشە ئەوروپاییەکانمان دەکەین و ئەگەر پێشکەوتن بەدیهات، ئامانجمان جووڵەکردنە بەرەو شێوازێکی بەرفراوانتری فرەلایەنە بە بەشداری ڕاستەوخۆی ئەوان.'' زێلێنسکی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی 1+1ـی ئۆکراینا کە ڕۆژی پێنجشەممە پەخشکرا، گوتی، کیێڤ دەیەوێت هاوپەیمانەکانی بە ڕوونی دەستنیشانی بکەن کە چیدەکەن ئەگەر ڕووسیا دووبارە هێرش بکاتەوە. زێلێنسکی گوتی، ''ئەوەی گرنگە ئەوەیە کە لەسەر کاغەز ڕوون بێت.'' وتەبێژی کۆمسیۆنی ئەوروپا پاولا پینهۆ ئاستی چاوەڕوانییەکانی بۆ ئامادەیی کرێملن بۆ چارەسەری ئاشتییانە بە نزم دانا. پینهۆ بە ڕۆژنامەنووسانی گوت، ''بە پلەی یەکەم، دەبێت ئامادەیی لەلایەن ئەو لایەنەوە هەبێت کە یەکەمجار جەنگەکەی دەستپێکردووە و دەستدرێژیی کردووە. ڕێگەیەکی زۆر درێژمان لە پێشە بە هۆی ئەوەی هیچ جووڵەیەکی ئەوتۆمان لەو لایەنەوە نەبینیوە.'' https://www.dengiamerika.com/a/8219797.html https://www.dengiamerika.com/a/8219797.html Fri, 06 Nov 2026 23:12:46 +0300 جیهانسه‌ره‌کی نزیکەی 2.8 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر منداڵێکی سێ ساڵان لە ئەفریقای باشور لەناو گژوگیای دەشتاییەکاندا بێباک لە دەوربەر گەڕاوە، لەپڕ داڵێکی گەورە داکشاوە بۆی و منداڵەکەی گرتووە و کوشتوویەتی. ئەو منداڵە ناسراوە بە 'منداڵی تاونگ' نازانرێت چی کوشتیوویەتی، بەڵام ئەو کونەی لەناو چاڵی چاوەکانیدایە لە شوێنی چنگی داڵ دەچن کە بەوە ناسراون بەم جۆرە ڕاو دەکەن و زۆرجار بەشێک لە نێچیرەکەیان لەسەر درەختێک جێدەهێڵن و بەشەکەی دیکەی دەبەنەوە بۆ هێلانەکەیان. 'منداڵی تاونگ' کەللەسەری بەردبووی (فۆسیلی) منداڵێکی پێشینی مرۆڤە کە ساڵی 1924 لە ناوچەی تاونگ لە وڵاتی ئەفریقای باشور دۆزرایەوە. بە پێی لێکۆڵینەوەی شوێنەوارناسی، ئەو کەللەسەرە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی 2 ملیۆن و 800 هەزار ساڵ لەمەوبەر. یەکێکە لە بەڵگە سەرەکییەکانی ئەوەی پێشینەکانی مرۆڤ لە ئەفریقا پەرەیان سەندووە، و لە وێوە توانای ڕۆیشتن بەسەر دوو پێیاندا بۆ پەیدابووە و مێشکیان گەورە بووە. ئەم منداڵە، کە تەمەنی نزیکەی سێ بۆ چوار ساڵ بووە کاتێک گیانی لەدەست داوە، سەر بە جۆرێک لە پێشینەکانی مرۆڤە بە ناوی ئۆسترالۆپیتێکۆس ئەفریکانۆس. زانایان لە کاتی پشکنینی فۆسیلی کەللەسەری منداڵەکەدا، چەند کونێکی بچووک و شکاوییان دۆزیوەتەوە، کە هاوشێوەی ئەو کونانەن کە هەڵۆکان بە چنگ و نووکیان لە کاتی ڕاوکردندا لەسەر کەللەسەری نێچیرەکانیان دروستی دەکەن. توێژەران بۆ دڵنیابوونەوە لەم گریمانەیە، کەللەسەری منداڵەکەیان بەراورد کردووە بە ئێسکی ئەو مەیموونانەی کە لەلایەن هەڵۆ تاجدارە ئەفریقاییەکانەوە ڕاو کراون. ئەنجامی بەراوردەکە نیشانی داوە کە شوێنی کونەکان، شکاوییەکان و شێوازی زیانگەیشتن بە ئێسکەکان هاوشێوەن، ئەمەش پشتگیری لەو گریمانەیە دەکات کە هەڵۆیەکی گەورە بە چنگەکانی کەللەسەری منداڵەکەی گرتووە و هێرشی کردووەتە سەری. بەڵام زانایان هێشتا ناتوانن بە دڵنیاییەوە بڵێن کە ئەم هێرشە هۆکاری مردنی منداڵەکە بووە. ئایا ئەو باڵندە گەورانە لە کوێوە هاتوون کاتێک 66 ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بەهۆی نەیزەکێک داینەسۆڕەکان لەناوچوون، ئاسمانەکان بە تۆزوخۆڵ و پاشماوە داپۆشران و زۆربەی ڕووەکەکان لەناوچوون. لەو کاتەدا ئەو ئاژەڵانەی لە ڕووداوەکەدا ڕزگاریان بوو، شتێکی کەم وەک سەرچاوەی خۆراک مابووەوە بۆیان، و تۆوی ڕووەک سەرچاوەی سەرەکی خۆراک بوو، ئەمەش بۆ خۆراکی باڵندەکان گونجاو بوو. هەروەها کەمێک لەو باڵندە دەنوکدارە بچووکانەی کە توانای فڕینیان نەبوو، دوای ڕووداوەکە مەترسی ڕاووکردنیان لەسەر نەما چوونکە نێچیروانەکانیان لەناوچوون. ئەو باڵندانە توانیان لەگەڵ تێپەڕینی کات قەبارەیان زەبەلاح بێت. هەندێک لەو باڵندانە ڕووەک خۆربوون، وەک باڵندەی درۆمۆرینسیدای زەبەلاحی ئوستورالیا کە ناوی بە 'شەیتانە مراوی وێرانکەر' دەرکردووە، کە شێوەی لە مراوی ئێستا چووە بەڵام 100 هێندە بووە. هەندێک لەو باڵندانە پەرەیان سەند و فڕیین و بوونە نێرچیروانی زەبەلاح و ئەو بۆشاییەیان پڕکردەوە. یەکێکی تر لە نموونەکانیان باڵندەیەکی کۆنە بە ناوی Pelagornis sandersi، کە فۆسیلەکەی لە ویلایەتی کارۆلینای باشووری ئەمەریکا دۆزراوەتەوە و بە گەورەترین باڵندەی فڕیو لە مێژوودا دادەنرێت. درێژیی نێوان دوو سەری باڵەکانی ئەم باڵندەیە نزیکەی 7 مەتر بووە. زانایان پێیان وایە بۆ ملیۆنان ساڵ ئەو باڵندە ڕاوکەرە گەورانە مەترسییان بۆ پێشینەکانی مرۆڤ دروست کردووە، بە تایبەتی بۆ منداڵان. باڵندە زەبەلاحە دەریاییەکانی خێزانی پێلاگۆرنیس بۆ ماوەی زیاتر لە 50 ملیۆن ساڵ لەسەر زەوی ژیاون، بەڵام نزیکەی دوو بۆ سێ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر نەمانیان هاتووە. هۆکاری وردی لەناوچوونیان هێشتا ڕوون نییە، هەرچەندە گۆڕانی ژینگە و سەرچاوەکانی خۆراک لە هۆکارە ئەگەرییەکانن. هەڵۆ تاجدارە ئەفریقییەکان، کە هێشتا لە دارستانەکانی ئەفریقا دەژین، لە بەهێزترین باڵندە ڕاوکەرەکانی جیهانن و دەتوانن مەیموون و ئاژەڵی مامناوەند ڕاو بکەن. ئایا منداڵی مرۆڤیش وەک نێچیر دەبینن؟ توێژەران دەڵێن ئەمە زۆر دەگمەنە، بەڵام مەحاڵ نییە. ڕاپۆرتێکی مێژوویی لە کینیا ئاماژە بە گومان لە کوشتنی منداڵێکی چوار ساڵان لەلایەن هەڵۆیەکی تاجدارەوە دەکات، هەرچەندە ئەو ڕووداوە بە شێوەیەکی زانستی پشتڕاست نەکراوەتەوە. هەروەها چەند هێرشێکی دەگمەنی ئەم هەڵۆیانە بۆ سەر مرۆڤ تۆمار کراوە، بەڵام ئەمە بەڵگەی ئەوە نییە کە منداڵانی مرۆڤ بەشێکی ئاسایی لە خۆراکیان بن. بۆ ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتە سود لە زانیارییەکانی بابەتێکی ماڵپەڕی بی بی سی وەرگیراوە. https://www.dengiamerika.com/a/8219637.html https://www.dengiamerika.com/a/8219637.html Fri, 06 Nov 2026 18:06:44 +0300 زانست و ته‌کنه‌لۆجیاسه‌ره‌کیجیهان سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەیامێکی توندی لەسەر دانیشتنەکەی دوێنێی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان بڵاو کردەوە، تێیدا کشانەوەی تەواوەتی لە حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕاگەیاند و ئاماژەی دا بە ئەگەر دروستکردنی حکومەتێکی تر لە ناوچەی دەستەڵاتی یەکێتی. سەرۆکی یەکێتی ئەمڕۆ پێنجشەممە، 5ـی یازدەی 2026، لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا وتی حزبەکەی دان بە هیچ ئەنجامێکی کۆبوونەوەی دوێنێی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان دانانێت. تاڵەبانی ڕایگەیاند، "یەکەم بڕیاری یەکێتی نیشتیمانی کوردستانی دوای ئەم شتە [کۆبوونەوەی پەرلەمان] ئەوەیە، ئێمە لەم خولەکەوە دەکشێینەوە لەم حکومەتە شکستخواردووەی کە بەخۆی دەڵێت حکومەتی کوردستان." سەرۆکی یەکێتی وتی، "ئەمە بەو مانایە دێت، ئێمە هەموو هێزی خۆمان بەکاردەهێنن کە خەڵکەکانی خۆمان لە دەڤەرەکەی خۆمان چییان پێویستە، بۆیان دابین بکەین." تاڵەبانی لە درێژەی پەیامە توندەکەیدا وتی، "ئێمە دان بەم شتەدا نانێین، ئێمە دان بە هیچ حکومەتێک و پۆستێکدا نانێین کە لەم شتەوە بێت. ئێمە دان بە ئێوە دانانێین. ناچارمان دەکەن کاردانەوەمان هەبێت." وەک ئاماژەیەک بە ناوچەی دەستەڵاتی پارتی و یەکێتی، ڕایگەیاند، "هەرچی ئێوە بیکەن لەوێ، ئێمەش لێرە دەیکەین؛ سەرۆکی هەرێم دادەنێن، ئێمە سەرۆکی هەرێم دادەنێین. وەزیر دادەنێن، وەزیر دادەنێین. سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران دادەنێن، سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران دادەنێین." تاڵەبانی پارتی بەوە تۆمەتبار کرد گوایە لە دوێنێوە هێزی چەکداری بۆ سەر سنوری ناوچەی یەکێتی جوڵاندووە. هەروەها تۆمەتباری کردن بە بەکارهێنانی دارایی و هێزی سەربازیی هەرێمی کوردستان بۆ ترساندن و بەدەستهێنانی هاوسۆزی ئەو هەشت پەرلەمانتارانەی یەکێتی و لایەنەکانی تر کە دوێنێ جیابوونەوەی خۆیان ڕاگەیاند و لە بەرژەوەندیی پارتی دەنگیان دا. هەتا ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، پارتی دیموکراتی کوردستان هیچ کاردانەوەیەکی فەرمی نەبووە. https://www.dengiamerika.com/a/8219371.html https://www.dengiamerika.com/a/8219371.html Thu, 05 Nov 2026 23:15:18 +0300 عێراقسه‌ره‌کیجیهانڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست خانمی یەکەمی ئەمەریکا مەڵانیا ترامپ ڕۆژی پێنجشەممە لە کۆشکی سپی میوانداریی نوێنەرانی ڕووسیا و ئۆکراینای کرد و هیوای خواست ئاگربەستەکەی دەوروبەری شارێکی ئۆکراینا ببێتە هەوێنی پێشکەوتنێکی زیاتر بەرەو ئاشتییەکی بەردەوام کە نێوان هەردوو وڵاتدا. ئەم کۆبوونەوەیەی نێوان خانمی یەکەمی ئەمەریکا لەگەڵ نوێنەرانی ڕووسیا و ئۆکراینا لە کۆشکی سپی لە کاتێکدایە کە بەڕێوبەرایەتییەکەی ترامپ گوشارەکانی چڕتر کردووەتەوە بۆ بە دەستهێنانی پێشکەوتنێک لە دانوستاندنە فراوانەکانی ئاشتیدا. بڕیارە ئەمەریکا سەرپەرشتی خولێکی نوێی گفتوگۆ سێقۆڵییەکان لەگەڵ ڕووسیا و ئۆکراینادا بکات کە هەفتەی داهاتوو لە ئیماڕات بەڕێوە دەچێت. مەڵانیا ترامپ لە وتارێکیدا لە کۆشکی سپی هیوای خواست کە ئاگربەستە شەش ڕۆژییەکەی دەوروبەری شاری ئۆلێشکی ئۆکراینا ببێتە هەنگاوێک بۆ ئاشتییەک کە ''جێگیرتر بێت لە ئاگربەستێکی کاتی." خانمی یەکەم ستایشی سەرکردەکانی ڕووسیا و ئۆکراینای کرد بۆ ''هاوکاری ئاستبەرزییان'' لە بە دیهێنانی وەستاندنی شەڕەکەدا. لە کۆبوونەوەکەدا نێردەی تایبەتی سەرۆکی ڕووسیا، کیریل دمیتریڤ، بەشداربوو. دمیتریڤ بە ناوی سەرۆکی ڕووسیاوە سوپاسی خانمی یەکەمی ئەمەریکای کرد و گوتی، '' ئەم ئەرکە مرۆییە دەریخست کە کاتێک بەزەیی، ئیرادە و هاوکاریی کۆدەبنەوە، چ ئەنجامێک بە دەست دێت.'' ئاگربەستە سنووردارەکەی دەوروبەری ئۆلێشکی، کە لە 27ـی مانگی دەوە دەستیپێکرد و شەش ڕۆژی خایاند، ڕێگەخۆشکەر بوو لەبەردەم ڕزگارکردن و گواستنەوەی سەدان کەس کە بەهۆی شەڕ و گەمارۆدان و کێڵگە بەرفراوانەکانی مینەوە گیرییان خواردبوو. شاری ئۆلێشکی کە دەکەوێتە هەرێمی خێرسۆن لە باشووری ئۆکرانیا، نزیکەی 2000 نیشتەجێی تێدا مابووەوە کە لە لێواری برسێتیدا دەژیان. https://www.dengiamerika.com/a/8219361.html https://www.dengiamerika.com/a/8219361.html Thu, 05 Nov 2026 22:07:49 +0300 جیهانسه‌ره‌کیئه‌مه‌ریکا بەهۆی زنجیرەیەک لە هەڕەشەی بۆمبڕێژکردنی ساختەوە دەیان گەشتی ئاسمانی لە سەرانسەری ئەوروپادا هەڵوەشانەوە و بەلایەنی کەمەوە فڕۆکەخانەیەک بە شێوەیەکی کاتی داخرا. بەپێی زانیارییە فەرمییەکان، تا ئێستا هیچ تەقەمەنییەک لە ناو فڕۆکەکاندا نەدۆزراوەتەوە. لە یەکێک لە ڕووداوەکاندا، فڕۆکە جەنگییەکانی ئیتاڵیا یاوەریی فڕۆکەیەکی هێلسنکییان کرد کە بەرەو ڕۆما دەچوو، ئەمەش دوای ئەوەی لە ڕێگەی ئیمەیڵەوە هەڕەشەی لێکرابوو. پاش نیشتنەوەی فڕۆکەکە، تیمەکانی پووچەڵکردنەوەی بۆمب پشکنینی وردییان بۆ فڕۆکەکە ئەنجام دا و هیچ بۆمبێکیان نەدۆزییەوە. لە ڕووداوێکی هاوشێوەدا وەزارەتی بەرگری بولگاریا ڕایگەیاند فڕۆکە جەنگییەکانی وڵاتەکەیان یاوەریی سێ فڕۆکەی ڕایان ئێرییان کردووە کە بەرەو سۆفیا دەفڕین. بەرپرسانی فڕۆکەخانە ئاماژەیان بەوە کرد کە گەشتەکانی کۆپنهاگن و مەدرید گەیشتوونەتە سۆفیا، بەڵام بەڕێوبەری جێبەجێکاری فڕۆکەخانەی پلۆڤدیڤ وتی ئەو فڕۆکەیەی لە لەندەن ستانستێدەوە هاتبوو ڕێڕەوەکەی گۆڕدرا بۆ پلۆڤدیڤ. لە پراگی پایتەختی چیک، پۆلیس پشکنینی بۆ چوار فڕۆکە کردووە کە دوای بڵاوبوونەوەی هەڕەشەکان گەیشتبوون و هیچ شتێکی گوماناوییان نەدۆزییەوە. هاوکات ئۆفیسی سەرۆکوەزیری فەڕەنسا سێباستین لیکۆرنۆ ڕایگەیاند دەسەڵاتدارانی ئیتاڵیا فەڕەنسایان ئاگادار کردووەتەوە دەربارەی هەڕەشەیەک دژی فڕۆکەی ئێر لینگۆس کە لە دەبلینەوە بەرەو ڕۆما دەفڕێت، بە یاوەریی فڕۆکەیەکی جەنگی فەڕەنسی، فڕۆکەکە لە بنکەیەکی سەربازیی ئاسمانی لە ئێڤرۆ لە نۆرماندی نیشتەوە. ئۆفیسی لیکۆرنۆ پشتڕاستی کردەوە کە 151 سەرنشینەکە و شەش ئەندامی تیمی فڕۆکەکە پارێزراون، لە کاتێکدا تیمەکانی پووچەڵکردنەوەی تەقەمەنی سەربازیی پشکنینیان بۆ فڕۆکەکە دەکرد. ئەم پەککەوتن و هەڕەشانەی ڕۆژی پێنجشەممە دوای ئەو هەڕەشانە هاتن کە ڕۆژی سێشەممە لانیکەم حەوت گەشتی ئاسمانی و کەشتییەکی گەشتیارییان کردبووە ئامانج، هەروەها کاریگەرییان لەسەر گەشتەکانی ناو وارشۆ، سۆفیا، ڕۆما و مۆرسیا لە ئیسپانیا دروستکرد. بەرپرسانی یۆنانیش پشکنینیان بۆ کەشتییەک کرد لە بەندەری دوورگەی سایرۆس کە بەرەو ئیسڕائیل دەڕۆی. هەروەها ڕۆژی دووشەممە وەزیری بەرگری هەنگاریا ڕۆمۆلۆس ڕوسین سێندی لە ڕێگەی تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووکەوە ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی فڕۆکەیەکی جەنگی گریپینی ناردووە بۆ یاوەریکردنی گەشتێکی ئاسمانی کۆمپانیای فیز ئێر لە لەندەنەوە بۆ سۆفیا، کە دوای هەڕەشەیەک ڕێڕەوەکەی بۆ بوداپێست گۆڕدرابوو. https://www.dengiamerika.com/a/8219320.html https://www.dengiamerika.com/a/8219320.html Thu, 05 Nov 2026 20:41:10 +0300 جیهانسه‌ره‌کی وەزارەتی بەرگری کۆریای باشور ڕایگەیاند ئۆپەراسیۆنەکانی یەکەی دەریایی 'چۆنگهای' لە کەنداوی عەدەن و دەریای سۆماڵەوە فراوانتر دەکات بەرەو ئاوەکانی نزیک تەنگەی هورموز. ئەم هەنگاوە بە مەبەستی پاراستنی ئاسایشی کەشتییە بازرگانییەکان و دابینکردنی سەقامگیری تێپەڕبوونی وزەیە بەم ڕێڕەوە ئاوییە گرنگەی جیهاندا. وەزارەتەکە ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند فڕۆکەی گەڕانی دەریایی و تیمێکی پووچەڵکردنەوەی تەقەمەنی بۆ ئاوەکانی نزیک هورموز ڕەوانە دەکات، ئەمەش وەکو بەشێک لە ئەرکێک بۆ هاوکاری لە هێشتنەوەی هورموز بە کراوەیی. ئەم ڕاگەیاندنە لە کاتێکدایە کە ناوەندی ئۆپەراسیۆنەکانی بازرگانی دەریایی بەریتانیا ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند کەشتییەکی نەوتهەڵگر لە باکوری کەناراوی شاری شەمەل لە قەتەڕ کراوەتە ئامانجی موشەکەکان. هاوکات تەلەفیزیۆنی فەرمی ئێران ڕایگەیاند دوو کەشتی نەوتهەڵگر و کەشتییەکی ڕاکێشەر لە تەنگەی هورموزدا مینییان پێدا تەقیوەتەوە. کۆریای باشور جەخت لەوە دەکاتەوە کە هێز بە مەبەستی بەشداری سەربازیی لە جەنگی ئێراندا جێگیر ناکات، بەڵکو هەنگاوەکەی هەوڵێکە بح پاراستنی کەشتیوانی بازرگانی و دابینکردنی وزە لە یەکێک لە گرنگترین ڕێڕەوە ئاوییەکانی جیهاندا. https://www.dengiamerika.com/a/8219295.html https://www.dengiamerika.com/a/8219295.html Thu, 05 Nov 2026 19:22:21 +0300 ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستسه‌ره‌کیجیهان