Accessibility links

ئه‌ردوغان وڕێبازی پارته‌که‌ی بۆ پاشه‌ڕۆژی تورکیا

  • Motabar Shirwani

پارتی ده‌سته‌ڵاتداری تورکیا AKP له‌ ڕۆژانی ڕابردو کۆنگره‌ی سه‌ره‌کی به‌ڕیوه‌ برد بۆ دیارکردنی ڕێبازه‌کانی بۆ 10 ساڵی داهاتو له‌ وڵاتدا. له وتاری سه‌ره‌کیدا، سه‌ره‌ک وه‌زیر ڕه‌جب ته‌یب ئه‌ردوغان گوتی ئه‌مه‌ دواگه‌ڕی په‌رله‌مانی ده‌بێت هه‌رچه‌نده‌ ئاماژه‌ی پێکرد بۆی هه‌یه‌ هه‌وڵ بدات پۆستی سه‌رۆکایه‌تی وه‌ده‌ست بهێنێت تا پێگه‌ی به‌هێز بکات له‌سه‌ر بنچینه‌ی به‌و 10ساڵانی ده‌سته‌ڵاتی ده‌ده‌ست دا بوه.
هه‌روه‌ک Dorian Jones له‌ ئه‌ستانبوله‌وه‌ بۆ ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ڕاده‌گه‌ینێت یه‌کشه‌ممه‌، زیاتر له‌ 10،000 له‌ ئه‌ندامانی پارتی دادو گه‌شه‌ پێدان ،AKP ، به‌شداری ئه‌م کۆنگره‌یه‌ بون.
کرۆکی کۆبونه‌وه‌که‌ وتاری سه‌ره‌ک وه‌زیر ئه‌ردوغان بو که‌ تێدا باسی به‌رنامه‌ی پارتیه‌که‌ی بۆ پاشه‌ ڕۆژ کرد و باسی ئه‌وه‌ی کرد که ته‌مه‌نی‌ تورکیا له‌ ساڵی 2023 ده‌بێته‌ 100 ساڵ. سه‌ره‌ک وه‌زیرئه‌ردوغان،" گوتی ئێمه‌ پاشه‌ ڕۆژێکی ڕوناکمان هه‌یه‌. وڵاته‌که‌مان توانای هه‌یه‌ ببێت به‌ یه‌کێک له‌ گه‌وره‌ترین هێزه‌کان له‌ ناوچه‌که‌ و له‌ جیهاندا. ئێمه‌ به‌رده‌وام ده‌بین بۆ پێکاندنی ئامانجه‌کانمان تاساڵی 2023 و ده‌ست له‌ناو ده‌ستی یه‌کتر هه‌وڵی پێشخستنی تورکیا بۆ‌ پاشه‌ڕۆژ ده‌دێن."
به‌ڕێز ئه‌ردوغان به‌ سه‌رۆکی پارتیه‌که‌ی هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌ به‌ڵام پشتڕاستی کرده‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ دواجاره‌ سه‌ره‌ک وه‌زیری ده‌کات، ئه‌ویش به‌ پێ پێرۆی پارتیه‌که‌یه‌تی که‌ ڕێگه‌ نادات سێ جار زیاتر به‌دوای یه‌کدا سه‌ره‌ک وه‌زیر بمێنیته‌وه‌. هه‌چه‌نده‌ ئه‌ردوغان ئاماژه‌ی به‌ شیانی به‌رهه‌ڵستی کردنی ئه‌م بریاره‌ دا و گوتی ،"موزیک پشودانی ده‌بێت به‌ڵام کۆتایی پێ نایه‌ت." ستوننوسی سیاسی جه‌نگیز ئه‌کتا‌ر له‌ ڕۆژنامه‌ی TODAY’S ZAMAN ده‌ڵێت په‌یامی ئه‌ردوغان ئاشکرا بو،" له‌ قسه‌کانی دیاربو که‌ ئه‌وی بیستمان ئه‌وه‌ بو که‌' من وڵاته‌که‌ بۆ هه‌میشه‌ به‌ڕیوه‌ ده‌به‌م جا چ سه‌رۆک بم یاخود سه‌ره‌ک وه‌زیر بم.' ئه‌وه‌ش په‌یامێکی زۆر ڕون وئاشکرا بو. هه‌ر ئه‌وه‌ش له‌حنی ته‌واوی کۆنگره‌که‌ بو."
شیکه‌ره‌وان ده‌ڵێن کۆسپێکی سه‌ره‌کی له‌به‌ر ده‌م به‌رێز ئه‌ردوغان تا ببێت به‌ سه‌رۆک ده‌ستپێکرانه‌وه‌ی شه‌ری کورده ‌سه‌رهه‌ڵداوه‌کانی PKK یه‌. به‌ پێ ڕاوه‌رگرتنه‌ گشتییه‌کان ، ئه‌م توندو‌تیژیه بۆته‌ مایه‌ی ڕه‌خنه‌گرتنێکی زۆر له‌ حکومه‌ت.
سه‌ره‌ک وه‌زیر ئه‌ردوغان له‌ وتاره‌که‌ی یه‌کشه‌ممه‌یدا باسی کێشه‌ی کوردی کردو جه‌ختی له‌سه‌ر‌ ئه‌و چاکسازیانه‌ کرد که‌ حکومه‌ته‌که‌ی ڕایگه‌یاندبون. ئه‌و گوتی سیاسه‌ت، نه‌ک توندوتیژی، تاکه‌ ڕێگایه‌ بۆ دۆزینه‌وی چاره‌سه‌ری بۆ ده‌یان ساڵ یاخی بون.
به‌ڵام شیکه‌ره‌وان ده‌ڵین بۆی هه‌یه‌ هه‌وڵه‌کانی به‌ڕیز ئه‌ردو‌غان سه‌باره‌ت به‌ کێشه‌ی کورد سه‌رکه‌تو نه‌بونه‌. بۆ ئێستا، ئه‌و قایه‌ل به‌ داخوازی سیاسی کورده‌کان بۆ ئه‌تۆنۆمی خۆجه‌یی نه‌بوه‌، ئامانجێک که‌ له‌ لایه‌ن لایه‌نگرانی نه‌ته‌وه‌په‌روه‌ری(ئه‌ردوغان) به‌ ‌هێزی تورکیا به‌ توندی دژایه‌تی کراوه‌.
سولی ئوزه‌ل له‌ زانکۆی کادیر حه‌س له‌ ئه‌ستانبوڵ ده‌ڵیت کونگره‌ی AKP ڕێبازی سه‌ره‌ک وه‌زیر بۆ وڵات و بۆ هه‌ڵمه‌تی سه‌رۆکایه‌تی له‌ پاشه‌ ڕۆژ ئاشکرا کرد. ئه‌و ده‌ڵێت،" من دوێنی له‌ کونگره‌که‌دا ئاماده‌ بوم. من گوێبیستی زمانه‌که‌ بوم. من سیمبوله‌کانم دیت. هه‌موی ئاماژه به‌ ئایین ده‌که‌ن. هه‌مو شتێک له‌ چوارچێوه‌ی ئایین و به‌ چێژی نه‌ته‌وه‌په‌روه‌ری تاوتوێ کرا. ئه‌و ئاراسته‌ی وتاره‌کانی به‌رۆ هه‌ستی ئایینی و نه‌ته‌وه‌په‌روه‌ری 60 تا65 له‌سه‌دی ده‌نگده‌ران بو که‌ زۆرینه‌ی ده‌نگده‌رانی تورکیا پێک ده‌هێنه‌ن."
ئه‌م جۆره‌ هه‌ڵوێسته‌ ئامانجه‌کانی ڕێبازی ده‌ره‌وه‌ی به‌ڕێز ئه‌ردوغان به‌هێزتر ده‌کات: تورکیا وه‌ک نمونه‌ بۆ جیهانی ئیسلام نیشان بدات.
ژماره‌یه‌ک که‌سایه‌تی سیاسی وڵاتانی سه‌ره‌کی موسوڵمان له‌ سه‌رانسه‌ری هه‌رێمه‌که‌ به‌شداری کۆنگره‌ی AKP بون وه‌ک سه‌رۆکی میسر موحه‌مه‌د مورسی. ستوننوسی سیاسی TODAY’S ZAMAN ئه‌کتا‌ر ده‌ڵیت ئاشکرایه‌ کونگره‌که‌ ئاراسته‌ی پاشه‌ڕۆژی تورکیا دیار ده‌کات،" ئه‌و(ئه‌ردوغان) جۆره‌ ئامانجی نوێ بۆ تورکیا باس کردن،جه ختی له‌سه‌ر کردن و دوپاتی کردنه‌وه‌ به‌ ناوه‌رۆک و ئاره‌زومه‌ندی جیهانیه‌وه‌ به‌ تایبه‌تی به‌رۆ جیهانی ئیسلام. "
به‌ڕیز ئه‌ردوغان له‌ وتاره‌که‌یدا که‌ نزیک به‌ سێ کاتژمێری خایاند باسی یه‌کیه‌تی ئه‌وروپایی نه‌کرد. تا ئه‌م دواییانه‌ش، بون به‌ ئه‌ندام له‌ یه‌کیه‌تی ئه‌وروپایی ئامانجی سه‌ره‌کی ڕێبازی ده‌ره‌وه‌ی حکومه‌ته‌که‌ی بو.
XS
SM
MD
LG