Accessibility links

له‌ تورکیا ژه‌نه‌راڵه‌کان زیندانی ده‌کرێن

  • Dorian Jones

سیان له‌ گه‌وره‌ ئه‌ندامانی پێشوی له‌شکری تورکیا به‌ بازنه‌ی ڕێبه‌رایه‌تیکردنی ئه‌و پیلانه‌ گوناهبارکراون بۆ ڕووخاندنی حکومه‌ته‌که‌ی ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، که‌ ڕه‌گ و ڕیشه‌یه‌کی ئیسلامیانه‌ی هه‌یه‌.
ئه‌و 3 که‌سه‌یان بڕیاری‌ زیندانی کردنی هه‌تاییان له‌سه‌ر درا، به‌ڵام له‌به‌ر هۆکاری یاسایی ، سزاکه‌ که‌مکرایه‌وه‌ بۆ ‌ 20 ساڵ.
3 که‌سی تریشیان که‌ یه‌کێکیان ژه‌نه‌راڵێکی خانه‌ نشینه‌ و ئێستاش ئه‌ندامی په‌رله‌مانی تورکیایه‌ هه‌ریه‌که‌و به‌ 18 ساڵ زیندانی کردن سزادراون به‌ تاوانی ئه‌و ڕۆڵه‌ی له‌و‌ پیلانه‌دا هه‌یانبووه‌.

له‌ سه‌رجه‌م 364 که‌س که‌ دادگایی کراون 330 که‌سیان گوناهبار کراون و به‌رزترین ئاستی ئه‌و سزایانه دراون که‌ دادپارێزان داوایان کردبوو.

له‌ تورکیا ناوی نهێنی ئه‌م پیلانه‌ به‌ چه‌کو‌ش ناسراوه له‌ سه‌ره‌تاکانی ساڵانی نه‌وه‌ته‌کاندا ده‌ستیپێکردووه‌ کاتێک پارتیه‌کی خاوه‌ن ڕه‌گ و ڕیشه‌ی ئیسلامی ده‌سه‌لاتی گرته‌ ده‌ست له‌ ئانکه‌ره‌.
له‌شکری تورکیا که‌ خۆی به‌ پارێزیاری ده‌وڵه‌تی سیکیولاری تورکیا ده‌زانێت و به‌ گومانێکی زۆره‌وه‌ له‌و لایه‌نه‌ی ده‌ڕوانی که‌ پاشخانی ئیسلامیانه‌ی هه‌یه‌.

دادپارێزان ده‌ڵێن ئه‌و پیلانگێڕییه‌ به‌ مه‌به‌ستی نانه‌وه‌ی ئاژاوه‌ی سیاسی بووه‌ له‌ تورکیادا له‌ڕێی دانانی بۆمب له‌ مزگه‌وته‌کان و کوشتنی به‌ مه‌به‌ست و هه‌روه‌هاش هاندان بۆ شه‌ڕکردن له‌گه‌ڵ یۆناندا.

به‌ڵام پارێزه‌ره‌کانی داکۆکیکردن و ئه‌وانه‌ش که‌ ناڕازین ده‌ڵێن زۆرێک له‌و تۆمه‌تانه‌ هه‌ڵبه‌ستراون و ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌که‌ن ناوی شه‌قامه‌کان و باڵه‌خانه‌کان که‌ له‌ به‌ڵگه‌نامه‌کاندا هاتوون له‌ کاتی پیلانگێڕانه‌که‌دا بوونیان نه‌بووه‌.

عه‌لی ئوزگوندوز، پارێزه‌ره‌ و ئه‌ندامی په‌رله‌مانیشه‌ له‌سه‌ر لیستی ئۆپزسیۆنی سه‌ره‌کی له‌ تورکیادا، دژی بڕیاره‌کانی دادگایه‌. به‌ڕێز ئوزگوندوز ده‌ڵێت ڕێگه‌ نه‌دراوه‌ گیراوه‌کان داکۆکی له‌ خۆیان بکه‌ن.

چاودێران له‌و بڕوایه‌دان ئه‌م دۆسێیه‌ له‌ تورکیادا جێی مشت و مڕه‌ و ناکۆکیشی له‌سه‌ر هه‌یه‌ و بێ له‌وانه‌ش هه‌روادێ ڕه‌خنه‌ و ناڕه‌زایی له‌سه‌ر چۆنیه‌تی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و دۆسێیانه‌ زیادده‌که‌ن.
له‌گه‌ڵ ئه‌م جۆره‌ ڕوانینانه‌شدا به‌ڵام حیلمی ئۆزکیرک، سه‌رکرده‌ی پێشوی له‌شکری تورکیا له‌گه‌ڵ به‌ڵگه‌یه‌کی زۆردا ئاماده‌ی دادگاییکردنه‌که‌ بوو.

جه‌نگیز ئاکتا‌ر، پسپۆڕی زانسته‌ سیاسیه‌کان ده‌ڵێت ئه‌م دۆسێیانه‌ بۆ دیموکراسی تورکیا گرنگن.

پرۆفیسۆر ئاکتار ده‌ڵێت ئه‌مه‌ په‌ره‌سه‌ندنێکی گه‌وره‌ و گرانه‌ بۆ دیموکراسی و له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆسه‌ی لێسه‌ندنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌کانه‌ له‌ له‌شکری تورکیا له‌ وڵاته‌که‌دا.
بڕیاره‌کانی دادگا له‌ پاش دوو ساڵ پرۆسه‌ی دادگایی کردن هات له‌و گوناهبارکردنانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ پیلانه‌که‌ی ساڵی 2003 وه‌ هه‌بووه‌ که‌ وه‌ک کاربه‌ده‌ستانی تورکیا ده‌ڵێن له‌شکری وڵاته‌که‌ پیلانی گێڕاوه‌ بۆ ڕوخاندنی حکومه‌ته‌که‌ی ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان.
له‌وه‌تای ساڵی 1960 ه‌وه‌ له‌شکری تورکیا 3 جار ده‌سه‌ڵاتی له‌ده‌ست گرتووه‌ دواجاریش له‌ ساڵی 1980دا بووه‌.
هاوکاتی هه‌وڵه‌کانی ئانکه‌ره‌ بۆ بوون به‌ ئه‌ندام له‌ یه‌کێتی ئه‌وروپادا، داوای سه‌ره‌کی یه‌کێتی ئه‌وروپا له‌ تورکیا ئه‌وه‌ بووه‌ له‌شکری وڵاته‌که‌ بخرێته‌ ژێر فه‌رمانڕه‌وایه‌تی حکومه‌تی سیڤیڵیه‌وه‌. ئێستاش پارێزه‌ره‌کان ده‌ڵێن بڕیاره‌کانی دادگای تورکیا به‌ مه‌به‌ستی چاوپێداخشاندنه‌وه‌ ده‌خه‌نه‌ به‌رده‌م دادگای مافی مرۆڤ که‌ سه‌ر به‌ یه‌کێتی ئه‌وروپایه‌. ‌
XS
SM
MD
LG